12 tuổi, 28 răng vĩnh viễn đã vào vị trí: chuyển sang thói quen con tự chăm sóc răng

Thường đến khoảng 12–13 tuổi, cả 20 răng sữa đã rụng và 28 răng vĩnh viễn đã mọc. Vì sao sâu răng dễ quay lại, cách giao việc đánh răng cho con và điều ba mẹ vẫn nên kiểm tra.

Chuyện thay răng bắt đầu từ khoảng sáu tuổi gần như kết thúc khi con được 12–13 tuổi. Giờ đây trong miệng con đã có đủ những chiếc răng sẽ dùng cả đời. Ở giai đoạn này, việc bảo vệ răng cần được chuyển dần từ ba mẹ sang con. Bài viết này giải thích điều gì thay đổi và ba mẹ nên lo đến đâu.

Những chiếc răng dùng cả đời đã có đủ

Thường đến khoảng 12–13 tuổi, cả 20 răng sữa đã rụng và 28 răng vĩnh viễn (không tính răng khôn) đã vào vị trí (mỗi bé mỗi khác): tám răng cửa, bốn răng nanh, tám răng hàm nhỏ và tám răng hàm lớn. Trong các răng hàm lớn trong cùng, bốn chiếc phía trước mọc vào khoảng 6 tuổi, còn bốn chiếc phía sau mọc vào khoảng thời gian này.

Thời răng sữa, dù bị sâu thì đó vẫn là "răng rồi sẽ thay", nhưng giờ đã khác. Từ giờ trở đi, mọi tổn thương đều là vĩnh viễn. Răng vĩnh viễn một khi đã bị mòn hay sâu thì không mọc lại.

Thế nhưng, đây lại chính là lúc sâu răng dễ quay lại:

• Con tự mua và tự chọn đồ ăn vặt, đồ uống nhiều hơn.
• Bận học thêm và làm bài tập nên dễ bỏ đánh răng hoặc chải qua loa.
• Ba mẹ ít có dịp nhìn vào miệng con hơn.

Răng vĩnh viễn mới mọc có bề mặt chưa cứng chắc hoàn toàn nên khá dễ bị sâu. Vì vậy, thói quen bây giờ sẽ quyết định sức khỏe răng của con trong rất nhiều năm tới.

Răng khôn thường mọc trong khoảng 17–21 tuổi, và có răng nằm ngầm hoặc hoàn toàn không hình thành. Ở các lần khám vào giữa và cuối tuổi thiếu niên, nếu sau khi khám và xem sự phát triển của con, nha sĩ thấy cần thì sẽ kiểm tra răng khôn bằng phim X-quang toàn cảnh hoặc hình ảnh tương tự. Phim X-quang không được chụp chỉ dựa vào tuổi, nên bây giờ chưa cần lo trước.

Con tự chải, ba mẹ thỉnh thoảng kiểm tra

Giờ đây đánh răng là việc của con. Dù vậy, ba mẹ kiểm tra vẫn có ích. Hãy chia việc như sau.

Những việc con tự làm:

1. Đánh răng ngày 2 lần bằng kem có fluor. Nhất định không bỏ lần đánh răng trước khi ngủ.
2. Dùng chỉ nha khoa ngày 1 lần. Bàn chải không chạm tới kẽ răng nên cần chỉ nha khoa.
3. Nếu sau 13 tuổi vẫn còn răng sữa chưa rụng, hãy báo cho ba mẹ.

Những việc ba mẹ lo:

1. Mỗi tuần một lần, kiểm tra mặt trong của răng hàm và dọc viền nướu. Hãy làm ở chỗ sáng và cùng con soi gương.
2. Duy trì khám định kỳ mỗi 6 tháng. Khi khám, kiểm tra cả chất trám bít hố rãnh còn bám tốt không và có cần bôi fluor không.
3. Chọn đồ ăn vặt và đồ uống để ở nhà vẫn là việc của ba mẹ. Hãy để nước lọc và sữa làm đồ uống chính.

Với đồ ăn vặt, số lần ăn là điều quan trọng. Cùng một lượng, nhưng nếu ăn rải rác cả ngày hoặc nhấp đồ uống ngọt thật lâu thì răng không có lúc nào được nghỉ. Hãy giúp con tập thói quen ăn vặt vào giờ cố định và súc miệng bằng nước sau khi ăn. Bỏ vào cặp đi học thêm của con một chiếc bàn chải nhỏ và bình nước cũng là một cách hay.

Khi bước vào tuổi dậy thì, con có thể không thích khi ba mẹ đòi xem miệng. Thay vì làm như kiểm tra, hãy nói ngắn gọn kiểu "Cùng xem mặt trong răng hàm thôi nhé" và kèm lời khen, con sẽ ít phản đối hơn. Ở tuổi này, giải thích lý do hiệu quả hơn cằn nhằn. Câu "Răng bị sâu bây giờ sẽ theo con cả đời" thường đọng lại rất lâu trong con.

Sai lầm ba mẹ hay mắc là nghĩ răng vĩnh viễn đã mọc đủ rồi nên có thể tạm nghỉ khám định kỳ. Ngược lại, đây là lúc sâu răng dễ quay lại, nên vẫn nên duy trì khám mỗi 6 tháng.

Câu hỏi thường gặp

Những lúc này, ba mẹ hãy nhờ nha sĩ kiểm tra

• Răng sữa vẫn còn và không lung lay
• Không thấy gì ở chỗ lẽ ra phải có răng vĩnh viễn
• Răng chen chúc đến mức khó làm sạch
• Thấy chấm nâu hoặc đen trên răng hàm, hoặc con bị ê buốt khi ăn đồ lạnh
• Con đã lỡ lần khám định kỳ 6 tháng

Thông tin trong bài viết này chỉ nhằm mục đích giáo dục chung và không thay thế việc khám chữa răng chuyên nghiệp. Hãy trao đổi với nha sĩ về tình trạng của con bạn.

← Tất cả bài viết