Yazın havuz ve bisiklette diş yaralanmalarına hazırlık: kask, ağız koruyucu, ilk yardım

Yazın havuzda ve bisiklette dişini yaralayan çocuk sayısı artar. Koruyucu donanım, havuz kuralları ve kalıcı diş çıkarsa hemen yapılacaklar.

Yazın çocuklar dışarıda ne kadar çok oynarsa o kadar sık yaralanır. Özellikle ön dişler düşme ya da çarpmada ilk zarar gören yerdir. Önceden alabileceğiniz önlemleri ve diş yaralandığında panik yapmadan neler yapmanız gerektiğini derledik.

Yazın dişler neden kolay yaralanır?

Yazın havuz, bisiklet, scooter ve paten gibi hızlanılan ya da kaygan zeminde oynanan oyunlar çoğalır. Düşerken elleriyle destek alamayan çocuk yüzüstü çarpar; o sırada öne doğru duran üst ön dişler kolayca yaralanır. Havuzun zemininde ya da kenarında kayıp ön dişleri çarpmak da sık görülür.

Diş yaralanmalarının birçok şekli vardır. Dişin ucu biraz kırılabilir, diş sallanabilir ya da içeri doğru itilebilir; nadiren diş tamamen yerinden çıkabilir. Dışarıdan sağlam görünse bile dişin içindeki sinir ya da kök zarar görmüş olabilir; bu yüzden yaralanmadan sonra diş hekimine kontrol ettirmek iyidir.

Dışarı çıkmadan önce çocuğunuzla kurallar konusunda anlaşmak çok etkilidir. Oyundan hemen önce söylenince nasihat gibi gelir; ama "Kask takmak, havuzda yürümek" gibi kısa kuralları önceden birlikte koyarsanız çocuk da uymaya çalışır. Ebeveynin önce kendi kaskını takması da iyi bir örnektir.

Bunların içinde en acele edilmesi gereken durum kalıcı dişin tamamen yerinden çıkmasıdır. Çıkan diş ne kadar çabuk yerine takılırsa kurtarılma şansı o kadar yüksektir; bu yüzden ne yapacağınızı önceden bilmeniz ve vakit kaybetmeden harekete geçmeniz önemlidir. Biraz zaman geçmiş olsa bile vazgeçmeyin, dişi yanınızda getirin.

Önceden hazırlanın, yaralanınca şöyle yapın

Yazdan önce aile olarak şu hazırlıkları yapın.

• Bisiklet, scooter ve paten kullanırken kask takın.
• Temas ya da çarpışma olan sporlarda ağız koruyucu kullanın.
• Havuz kenarında koşmamak konusunda anlaşın.
• Sığ suya baş aşağı atlamamak konusunda anlaşın.
• Susuzluğu suyla giderin. Sporcu içecekleri, gazlı içecekler ve meyve suları dişi aşındıran şeker ve asitle doludur.
• Diş hekiminizin numarasını telefonunuza kaydedin; seyahatte en yakın diş kliniğini önceden araştırın.

Kalıcı bir diş tamamen yerinden çıktıysa bu sırayı izleyin.

1. Çıkan dişi bulun ve köke dokunmadan yalnızca taç kısmından (normalde görünen beyaz kısım) tutun. Kök yüzeyinde dişin yeniden tutunmasını sağlayan doku vardır.
2. Toprak bulaştıysa süt ya da serum fizyolojikle, ikisi de yoksa suyla çok kısa (en fazla 10 saniye) çalkalayın. Ovmayın, sabunla yıkamayın.
3. Kalıcı diş olduğundan eminseniz ve çocuğunuz tamamen bilinçli ve iş birliği yapabiliyorsa hemen, nazikçe yuvasına geri yerleştirin; temiz bir bezi ya da gazlı bezi hafifçe ısırtarak hemen diş hekimine gidin.
4. Yerine takmak zorsa hemen süte (ya da serum fizyolojiğe) koyup doğruca diş hekimine gidin. İkisi de yoksa su bile dişi kuru tutmaktan iyidir. Peçeteye sarıp kuru taşımayın.

Çıkan diş süt dişiyse yerine takmayın. Altta gelişen kalıcı dişe zarar verebilir. Süt dişi mi kalıcı diş mi emin değilseniz zorla takmayın; dişi süte koyup hemen diş hekimine gidin ve kontrol ettirin.

Ebeveynlerin sık yaptığı hata, çıkan dişi temizlemek için sertçe ovmak ya da peçeteye sarıp cebe koymaktır. Kök kurur ya da zarar görürse yeniden tutunması zorlaşır. Ayrıca çocuk ağlamıyor ve ağrıdan söz etmiyor diye diş hekimine gidilmediği de olur; oysa yaralanan dişin görünüşünün aksine içi zarar görmüş olabilir.

Sık sorulan sorular

Bu durumlarda aynı gün diş hekimine gidin

• Kalıcı diş tamamen yerinden çıktıysa (ne kadar erken o kadar iyi)
• Diş kırıldıysa ya da çatladıysa
• Diş sallanıyorsa ya da içeri veya dışarı itilip yeri değiştiyse
• Yaralanmadan sonra dişin rengi değiştiyse ya da diş eti şişip ağrıyorsa
• Süt dişi yaralanıp çıktıysa ya da diş etinin içine gömülmüş gibi görünüyorsa

Bu yazıdaki bilgiler genel eğitim amaçlıdır ve profesyonel diş tedavisinin yerini tutmaz. Çocuğunuzun durumu hakkında bir diş hekimine danışın.

← Tüm yazılar