Florür vernik neden sürülür? Diş hekimindeki florür uygulamasının etkisi ve sıklığı
Florür vernik, diş hekiminin fırçayla dişlere sürdüğü yoğun bir florürdür. Süt dişi çürüklerini nasıl azalttığını, sıklığını ve sonrasında dikkat edilecekleri anlattık.
Bir bakışta
- Birkaç dakikada, delme ya da uyuşturma olmadan sürülür
- Birleştirilmiş çalışmalar: süt dişlerinde yaklaşık üçte bir daha az yeni çürük
- Evdeki florürlü diş macununun yerini tutmaz
Kontrole gittiğinizde "Florür sürelim mi?" sorusuyla karşılaşabilirsiniz. Evde zaten florürlü diş macunuyla fırçalıyorken ayrıca sürmeye gerek var mı, çocuk için uygun mu diye merak edersiniz. Florür verniğin ne olduğunu, neden sürüldüğünü ve ne sıklıkla yapılması gerektiğini derledik.
Florür vernik nedir, nasıl yardımcı olur?
Florür vernik, diş yüzeyine sürülen yoğun bir florürdür. Yapışkan bir sıvı fırçayla dişlere ince bir tabaka hâlinde sürülür; bir süre diş yüzeyinde kalırken florür yavaş yavaş içeri işler. Florür diş yüzeyini daha sert hâle getirir ve asitle çözünmeye başlamış bölgelerin yeniden sertleşmesine yardım eder.
Diş hekiminde uygulama kısa sürer. Delme ya da uyuşturma yoktur, acıtmaz da. Tedavi koltuğunda uzun süre yatamayan küçük çocuklara da uygulanabilen bir korunma yöntemidir.
Küçük çocuklarda özellikle işe yaramasının nedenleri var. Süt dişlerinin dış yüzeyi (mine) yetişkin dişlerinden daha ince olduğu için çürük oluşunca hızla ilerler. Ayrıca bu yaşta fırçalamaya ne kadar özen gösterseniz de her köşeyi temizlemek zordur. Vernik bu boşlukları biraz daha kapatır. Birleştirilmiş çalışmalar, vernik uygulanan çocuklarda süt dişlerindeki yeni çürüklerin ortalama yaklaşık üçte bir daha az olduğunu gösteriyor (diş yüzeyi başına sayıldığında).
Burada unutulmaması gereken bir nokta var. Vernik, evde kullanılan florürlü diş macununun yerini tutmaz. Temel olan her gün florürlü diş macunuyla fırçalamaktır; vernik bunun üzerine diş hekiminde düzenli olarak eklenen bir koruma katmanıdır. Vernik sürüldü diye fırçalamaya ara vermek ya da tatlı atıştırmalıkları artırmak doğru olmaz.
Sık rastlanan birkaç yanlış inanış da var.
- "Çürük yoksa sürmeye gerek yok": Çürük olmasa da çürük riski yüksekse daha sık sürülebilir. Vernik, çürük oluşmadan önce kullanılan bir korunma yöntemidir.
- "Bir kez sürmek uzun süre yeter": Etkinin sürmesi için düzenli aralıklarla yeniden sürülmesi gerekir.
- "Florür ne kadar çok, o kadar iyi": Diş hekiminde sürülen vernik, diş hekiminin belirlediği miktarda kullanılır. Evde diş macunu miktarını artırmanıza gerek yok.
Kontrolde şöyle konuşun
- Ne sıklıkla sürüleceğini sorun. Genellikle 3-6 ayda birdir ve çocuğunuzun çürük riskine göre diş hekimi belirler.
- Çürük riski yüksekse daha fazla özen gösterin. Riski yüksek çocuklara en az 6 ayda bir sürülmesi önerilir. Daha önce çürüğü olduysa, sık sık tatlı atıştırıyorsa ya da gece beslenmesi hâlâ sürüyorsa kontrolde bunu da konuşun.
- Sonrasında verilen talimatlara uyun. Uygulamadan sonra yeme, içme ve fırçalama konusundaki talimatlar kliniğe göre biraz değişebilir. Size söylendiği gibi uygulayın.
- Evdeki bakımı aynen sürdürün. Uygulamadan sonra da günde 2 kez florürlü diş macunuyla fırçalamaya ve tatlı atıştırmalıkları kontrol altında tutmaya devam edin.
- Çürük olduğu söylendiyse seçenekleri sorun. Tedavi yöntemlerini ve her birinin artılarını ve eksilerini sorup birlikte karar verin.
Çocuğunuz ilk kez olduğu için yabancılık çekiyorsa "Dişlerine parlak bir giysi giydirecekler" gibi kısa ve rahat bir şekilde anlatın. Uygulama sırasında ağzını açık tutma alıştırmasını evde önceden yapmak işe yarar.
Sık sorulan sorular
Evde florürlü diş macunu kullanıyoruz, vernik de gerekli mi?
İkisinin görevi farklıdır. Diş macunu her gün kullanılan temel florürdür; vernik ise diş hekiminde düzenli olarak eklenen yoğun florürdür. Gerekip gerekmediğine ve ne sıklıkla yapılacağına çocuğunuzun çürük riskine göre diş hekimi karar verir.
Çocuğum verniği yutarsa sorun olur mu?
Vernik küçük çocuklarda da kullanılması önerilen bir korunma yöntemidir ve dişlere ince bir tabaka hâlinde sürüldüğü için miktarı da azdır. Uygulamadan sonra dikkat edilecekler için kliniğin talimatlarına uymanız yeterli.
Zaten çürük varsa sadece vernik yeterli mi?
Bu, çürüğün derinliğine ve durumuna bağlıdır. Henüz delik oluşmamış erken çürüklerin ilerlemesi florürle durdurulabilir, ama ilerlemiş çürükler başka bir tedavi gerektirebilir. Hangi tedavi seçeneklerinin olduğunu ve her birinin artılarını ve eksilerini diş hekiminize sorup birlikte karar verin.
Kaç yaşına kadar sürülür?
Belirli bir bitiş yaşından çok çürük riski ölçüttür. Risk yüksekse daha sık, düşükse daha seyrek sürülebilir. Her kontrolde yeniden değerlendirilir.
Şu durumlarda diş hekimine gidin
- Dişler çıktıktan sonra florür vernik hakkında henüz hiç danışmadıysanız
- Dişlerde beyaz bir şerit ya da tebeşir gibi mat bir bölge görürseniz
- Dişlerde kahverengi ya da siyah noktalar oluştuysa
- Daha önce çürüğü olduysa ya da kardeşlerinde çok çürük varsa
- Son vernik uygulamasının üzerinden uzun zaman geçtiyse ve bir sonraki aralığı belirlemeniz gerekiyorsa
Doğru zamanda alın
Diş Takvimi uygulamasına çocuğunuzun doğum tarihini (veya tahmini doğum tarihini) girin; bu yazılar gerektiği zaman hatırlatma olarak size ulaşsın. Ücretsiz, üyelik gerekmez.
Kaynaklar
- AAPD · Fluoride Therapy (2023)
- Cochrane · Fluoride varnishes for preventing dental caries in children and adolescents (2013)
Bu yazıdaki bilgiler genel eğitim amaçlıdır ve profesyonel diş tedavisinin yerini tutmaz. Çocuğunuzun durumu hakkında bir diş hekimine danışın.