Son süt dişleri, ikinci azılar çıkarken: zamanlama ve en arkayı fırçalamak
İkinci azı dişleri genellikle 23-33. aylarda çıkar ve bu dördüyle 20 süt dişi tamamlanır. Normal aralığı, en arka dişleri fırçalamayı ve kontrol işaretlerini anlattık.
Bir bakışta
- İkinci azı dişleri genellikle 23–33 ayda çıkar
- Bu dördüyle 20 süt dişinin hepsi tamamlanır
- Fırçayı en arkaya kadar uzatın
İki yaşını geçince çocuğunuzun yeniden salya akıttığı ya da elini ağzına sokup huysuzlandığı bir dönem gelir. Bu, en arkadan son süt dişlerinin, yani ikinci azı dişlerinin geldiğinin işareti olabilir. Ne zaman çıktıklarını, bu dişleri neden özellikle iyi fırçalamak gerektiğini ve fırçayı nasıl yerleştireceğinizi derledik.
Son süt dişlerinin çıkış zamanı ve özellikleri
İkinci azı dişleri (ikinci süt azıları) üstte ve altta, her iki yanın en arkasında birer tane olmak üzere toplam dört dişten oluşur. Genellikle 23 ile 33 ay arasında, çoğu zaman 30. ay civarında çıkarlar. Alttakiler çoğu zaman üsttekilerden biraz önce çıkar, ama sıranın değişmesinde de sakınca yoktur. Bu dördü de çıkınca 20 süt dişinin hepsi tamamlanmış olur.
Çıkarken diş etleri şişip kaşındığı için çocuk salya akıtabilir, sürekli bir şeyler çiğneyebilir ya da uykusu bölünebilir. Diş yarı yarıya çıkmışken diş eti dişin bir kısmını örttüğü için o aralığa kolayca yiyecek takılır.
Bu dişler süt dişlerinin en büyükleri ve en uzun kullanılanlarıdır. 10-12 yaşında kalıcı dişlerle değişene kadar çiğneme işinin en büyük kısmını üstlenirler. Ama en arkada oldukları için fırça onlara zor ulaşır. Çiğneme yüzeylerindeki derin oluklara yiyecekler kolayca takılır, yandaki azıya değen yüzeylere ise fırça kılları giremez. Bu yüzden azı dişlerinde çürük bu dönemden itibaren kolayca başlar.
İkinci azı dişlerinin başka bir görevi de vardır. 6-7 yaş civarında bu dişlerin hemen arkasından ilk kalıcı azı dişi çıkar. İkinci azı dişi yerini korursa kalıcı azı da doğru yerinden çıkabilir. Bu dişleri uzun süre sağlıklı tutmanın nedeni de budur.
En arkaya kadar şöyle fırçalayın
- Pozisyonu ayarlayın. Çocuğunuzu kucağınıza yatırıp başını size doğru yerleştirin ya da arkasında durup başını vücudunuza yaslatın; arka kısım daha iyi görünür.
- Ağzını kocaman açtırın. "Aslan gibi aaa" diye oyun gibi söylerseniz taklit etmesi kolaylaşır.
- Yanağı hafifçe çekin. Diğer elinizin parmağıyla yanağı dışarı doğru çekerseniz fırçanın arkaya ulaşması için yer açılır.
- Üç yüzeyi de fırçalayın. Fırçayı en arkaya kadar uzatın; çiğneme yüzeyini, yanak tarafını ve dil tarafını sırayla temizleyin. Çiğneme yüzeyinde ileri geri, yan yüzeylerde diş eti çizgisi boyunca küçük daireler çizerek fırçalayın.
- Azıların arasını diş ipiyle temizleyin. Azı dişlerinin birbirine değdiği yüzeyleri günde 1 kez diş ipiyle temizleyin. Saplı çocuk diş ipi tek elle de kolayca kullanılır.
Ağzını açmaktan hoşlanmıyorsa ayna karşısında fırçalamayı deneyin. Çocuk kendi dişlerine bakarken "En arkadaki dişi buldum!" diye oyun gibi yaparsanız daha az direnir. Baştan kusursuz fırçalamaya çalışmak yerine, her gün fırçanın en az bir kez en arkaya ulaşmasını hedefleyin.
Ebeveynlerin sık yaptığı hatalar da var.
- Kolay görünen ön dişleri özenle fırçalayıp arka tarafa fırçayı bir iki kez sokup çıkararak geçmek.
- Çocuk ağzını kapatınca arka tarafı bırakmak. Böyle durumlarda kısa bir ara verip "Bir kez daha aslan!" diyerek yeniden başlayın.
- Dişlerin hepsi çıktı diye fırçalamayı tamamen çocuğa bırakmak. Bu yaşta son dokunuşu hâlâ sizin yapmanız gerekir.
Diş çıkarırken huysuzlanıyorsa iyice yıkanıp soğutulmuş bir diş kaşıyıcı vermek işe yarar. Florürlü diş macununu 3 yaşından önce pirinç tanesi, üç yaşından itibaren bezelye tanesi kadar kullanın.
Sık sorulan sorular
30. ayı geçtik ama ikinci azı dişleri hâlâ görünmüyor.
23-33 ay yaklaşık bir aralıktır ve çocuktan çocuğa farklılık gösterir. Üç yaşını geçtiği hâlde görünmüyorsa kontrolde sorun.
Azı dişleri çıkarken ateşi var ve iyi yemiyor.
Diş çıkarırken huysuzlanmak, salya akıtmak ya da daha az yemek yaygındır. Ancak yüksek ateş ya da ishal sürüyorsa bunun dişten olduğunu varsaymayın, bir çocuk doktoruna gösterin.
Bu yaşta diş ipi de kullanmak gerekir mi?
Azı dişlerinin birbirine değen yüzeylerine fırça ulaşmaz; bu yüzden çürük orada gizlice gelişebilir. Günde 1 kez, uyku öncesi fırçalamayla birlikte yapın.
Yeni çıkan azının rengi diğer dişlerden farklı.
Yeni azının çiğneme yüzeyi pürüzlü ya da rengi farklıysa kontrolde gösterin. Nedenini evde anlamak zordur.
Şu durumlarda diş hekimine gidin
- Üç yaşını geçtiği hâlde ikinci azı dişleri görünmüyorsa
- Yeni azının çiğneme yüzeyi pürüzlü ya da rengi farklıysa
- Azıların çiğneme yüzeyinde ya da aralarında kahverengi veya siyah noktalar görürseniz
- Yalnızca bir tarafla çiğniyor ya da azı tarafında ağrı duyuyorsa
- Düzenli kontrol zamanı geldiyse (arka azılardaki çürüğü evde fark etmek zordur)
Doğru zamanda alın
Diş Takvimi uygulamasına çocuğunuzun doğum tarihini (veya tahmini doğum tarihini) girin; bu yazılar gerektiği zaman hatırlatma olarak size ulaşsın. Ücretsiz, üyelik gerekmez.
Kaynaklar
- ADA · Eruption Charts (2024)
Bu yazıdaki bilgiler genel eğitim amaçlıdır ve profesyonel diş tedavisinin yerini tutmaz. Çocuğunuzun durumu hakkında bir diş hekimine danışın.