'Enfeksiyon penceresi' eskidi mi? Çürük mikrobu bulaşması ve kaşık paylaşmak

Çürük mikroplarının yalnızca 19-31. aylarda bulaştığı fikri eskidi. Bulaşmayı, kaşık ve öpücük kaygısını, asıl önemli olan şeker, florür ve fırçalamayı anlattık.

"Aynı kaşığı kullanırsak çürük bulaşır mı?", "Çocuğumu öpebilir miyim?" Çocuk bakımıyla ilgili bilgi ararken 'enfeksiyon penceresi' ifadesine mutlaka rastlarsınız. Belirli bir dönemi iyi korursanız çürükten kaçınabileceğiniz fikridir bu; ama bugün bakış açısı çok değişti. Eski fikri, bugünkü görüşü ve evde gerçekten dikkat etmeniz gerekenleri derledik.

'Enfeksiyon penceresi' neydi, bugün nasıl görülüyor?

1990'larda yapılan bir çalışma, çürük mikroplarının (mutans streptokokları) çocuğun ağzına ilk kez yerleşmesinin 19 ile 31 ay arasında yoğunlaştığını buldu. Bu döneme 'enfeksiyon penceresi' dendi ve yalnızca bu birkaç ayı korumanın yeterli olduğu fikri geniş çapta yayıldı.

Sonra araştırmalar biriktikçe tablo değişti.

• Dişler çıkmadan önce de mikroplar vardır. Henüz dişi olmayan bebeklerin ağzında, özellikle dilde de çürük mikropları bulundu.
• Yalnızca anneden geçmez. Baba, kardeşler, büyükanne ve büyükbaba, kreş arkadaşları gibi yakın temasta olunan kişilerden de geçebilir.
• Birkaç ay değil, sürekli bulaşır. Bu yüzden bugün belirli bir 'pencere' olmaktan çok, bulaşmanın çocukluk boyunca azar azar sürdüğü düşünülüyor.

Daha büyük değişiklik ise çürüğe bakışta oldu. Eskiden çürük anneden bulaşan bir enfeksiyon hastalığı gibi görülürdü. Bugün mikrop bulaşması birçok nedenden yalnızca biri olarak kabul ediliyor. Çürük tek bir mikropla oluşmaz. Şekerli yiyeceklerin ne sıklıkla yendiği, florür kullanılıp kullanılmadığı ve dişlerin ne kadar iyi fırçalandığı birlikte belirler. Mutans streptokokları dışında başka mikropların da işin içinde olduğu biliniyor.

Bu yüzden güncel rehberler mikrop bulaşmasını engellemekten çok şekeri azaltmaya, florüre ve fırçalamaya, bir de düzenli diş hekimi kontrollerine ağırlık veriyor.

Evde önce bunlara dikkat edin

Mikrop bulaşmasını tamamen engellemenin bir yolu yoktur. Bunun yerine çürüğe zemin hazırlayan koşulları azaltmak çok daha önemlidir. En önemliden başlayarak sıralarsak:

1. Kendi çürüklerinizi ve diş eti hastalıklarınızı tedavi ettirin. Bakım veren kişinin ağız sağlığı, iyi ya da kötü yönde çocuğu etkiler. Sizin diş tedavisi olmanız da çocuğunuz için bir korunmadır.
2. İki yaşından önce eklenmiş şekerden kaçının. Bisküvi, şekerli içecekler gibi özellikle tatlandırılmış yiyecekleri ertelemenizde sakınca yok.
3. Gece beslenmelerini ve sık sık atıştırmayı yavaş yavaş azaltın. Ağza ne kadar sık yiyecek girerse dişler o kadar az dinlenir. Bir anda kesmek yerine birkaç günde bir azaltırsanız çocuk da uyum sağlar.
4. Günde 2 kez florürlü diş macunuyla fırçalayın. 3 yaşından önce pirinç tanesi, 3 yaşından itibaren bezelye tanesi kadar. Özellikle uyumadan önceki fırçalamayı atlamayın.
5. Mümkünse ayrı kaşık ve diş fırçası kullanın. Yiyecekleri yetişkin ağzında çiğneyip vermekten de kaçınmak iyi olur.
6. Düzenli diş hekimi kontrollerini sürdürün. Çürük riski çocuktan çocuğa değişir; kontrolde çocuğunuza uygun korunma yolları belirlenebilir.

Ayrı kaşık kullanmayı bilerek sona yakın yazdık. Denemeye değer, ama kaşık paylaşmaktan ya da öpücükten kaçınmanın çürüğü azalttığını doğrudan gösteren bir çalışma henüz yok. Büyükannenin tadına bakıp yedirmesi ya da bir öpücük yüzünden çürük oluşmaz; çok kafanıza takmayın.

Ebeveynlerin sık yaptığı hata aslında tam tersidir: Kaşıkları titizlikle ayırıp çocuğun gün boyu pipetli bardakta meyve suyu taşımasına izin vermek ya da yatmadan önceki fırçalamayı atlamak. Çocuğun çürükleri üzerinde bunların etkisi çok daha büyüktür.

Sık sorulan sorular

Şu durumlarda diş hekimine gidin

• Ön dişlerde diş etine yakın beyaz bir şerit ya da tebeşir gibi mat bir bölge görürseniz
• Dişlerde kahverengi ya da siyah noktalar oluştuysa
• Kardeşlerde ya da ailede çok çürük olduğu için çocuğunuzun çürük riskinden endişe ediyorsanız
• İlk diş çıkalı 6 ay geçtiği hâlde henüz diş hekimine gitmediyseniz
• Sizin tedavi edilmemiş çürükleriniz ya da diş eti hastalığınız varsa (siz de diş hekimine gidin)

Bu yazıdaki bilgiler genel eğitim amaçlıdır ve profesyonel diş tedavisinin yerini tutmaz. Çocuğunuzun durumu hakkında bir diş hekimine danışın.

← Tüm yazılar