ไม่หลับคาขวดนม: วิธีให้นมมื้อดึกเพื่อป้องกันฟันผุจากขวดนม

ถ้าลูกหลับคาขวดนม นมจะค้างอยู่บนฟันระหว่างหลับ ทำให้ฟันหน้าบนผุก่อน มาดูสาเหตุของฟันผุจากขวดนม ลำดับ "กินนม ทำความสะอาด แล้วนอน" และสัญญาณระยะแรก

ถ้าลูกต้องดูดขวดนมถึงจะหลับเร็ว การเปลี่ยนนิสัยนี้ก็ไม่ง่ายเลย แต่ถ้าฟันเริ่มขึ้นแล้ว ก็ถึงเวลาลองทบทวนนิสัยการให้นมก่อนนอนสักครั้ง บทความนี้รวบรวมว่าฟันผุจากขวดนมเกิดได้อย่างไร และจะป้องกันได้อย่างไร

นมค้างอยู่บนฟันระหว่างหลับ

นมวัว นมผง และนมแม่ล้วนมีน้ำตาลอยู่ ตอนตื่นน้ำลายไหลตลอดเวลาจึงช่วยชะล้างในปาก แต่ระหว่างหลับน้ำลายจะน้อยลง ถ้าลูกหลับไปทั้งที่ดูดขวดนม นมหรือนมผงที่ค้างในปากจึงอยู่บนฟันเป็นเวลานาน และเชื้อแบคทีเรียในปากก็ใช้น้ำตาลนั้นสร้างกรดมาละลายฟัน

ฟันผุที่เกิดจากนิสัยหลับคาขวดนมหรือหลับระหว่างกินนมแบบนี้ มักเรียกกันว่าฟันผุจากขวดนม (ฟันผุในเด็กปฐมวัย) ฟันผุแบบนี้เริ่มที่ฟันหน้าบนบริเวณใกล้เหงือก (รวมถึงด้านนอกที่หันเข้าหาริมฝีปาก) แล้วลุกลามเร็ว เพราะเริ่มใกล้เหงือกและช่วงแรกไม่เจ็บ จึงมักพบช้า ด้วยหลายเหตุผล รวมถึงการปกป้องจากลิ้นและน้ำลาย ฟันหน้าล่างจึงผุน้อยกว่า และฟันผุแบบนี้มักเริ่มที่ฟันหน้าบน

ระยะแรก จะเห็นแถบหรือจุดสีขาวขุ่นเหมือนชอล์กบนฟันหน้าบนบริเวณใกล้เหงือก ตอนนี้ยังเป็นระยะก่อนเกิดรู จึงใช้ฟลูออไรด์หยุดไม่ให้ลุกลามได้ ถ้าปล่อยไว้ จะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลและฟันเริ่มกร่อนแตก

การให้นมแม่เป็นสิ่งที่แนะนำ แต่เมื่อฟันขึ้นแล้ว การให้ดูดนมตลอดคืนทุกครั้งที่ลูกต้องการอาจเป็นปัจจัยเสี่ยงฟันผุ ไม่ได้หมายความว่าต้องหยุดให้นม แต่หมายถึงให้การทำความสะอาดฟันหลังให้นมเป็นนิสัย

กินนม ทำความสะอาด แล้วค่อยนอน

ลองจัดลำดับก่อนนอนเป็น"กินนม แล้วทำความสะอาด แล้วจึงนอน"

1. ใช้ขวดนมเฉพาะเวลากินนม อย่าให้ลูกดูดขวดนมจนหลับ
2. ในขวดนมใส่ได้แค่นมแม่ นมผง หรือน้ำเปล่า ไม่ใส่น้ำผลไม้หรือเครื่องดื่มหวาน แม้จะเป็นน้ำเปล่า ถ้าติดนิสัยต้องดูดขวดถึงจะหลับ ภายหลังจะเปลี่ยนมาใช้แก้วได้ยาก
3. เมื่อกินนมเสร็จ ใช้ผ้าก๊อซหรือแปรงทำความสะอาดฟัน ถ้าฟันขึ้นแล้ว ให้ใช้ยาสีฟันผสมฟลูออไรด์เท่าเมล็ดข้าวสาร
4. หลังทำความสะอาดแล้ว กล่อมลูกนอนด้วยวิธีที่ไม่ใช่การกิน เช่น อุ้ม ร้องเพลงกล่อม หรือตบก้นเบา ๆ
5. ตั้งแต่ราววันเกิดขวบแรก ค่อย ๆ ลดจำนวนมื้อนมตอนกลางคืนลง

การเลิกนมมื้อดึกแบบค่อย ๆ ลดทีละน้อย จะสบายกว่าทั้งสำหรับลูกและคุณพ่อคุณแม่ มากกว่าการหยุดทีเดียว แทนที่จะให้นมทันทีที่ลูกตื่น ลองตบก้นกล่อมให้หลับต่อก่อน แล้วค่อย ๆ ลดปริมาณนมต่อครั้งหรือจำนวนครั้งลง ถ้ากลางวันลูกกินได้อิ่มพอ กลางคืนก็จะหานมน้อยลง

ถ้าลูกหลับไประหว่างกินนม ให้ค่อย ๆ เอาหัวนมออก แล้วเช็ดฟันเบา ๆ ด้วยผ้าก๊อซสะอาด แม้จะเช็ดได้ไม่หมดจด แค่ช่วยเอานมออกจากผิวฟันบ้างก็ช่วยได้

หมั่นเปิดริมฝีปากบนขึ้นเบา ๆ ดูด้านนอกของฟันหน้าตรงที่ติดกับเหงือกเป็นครั้งคราว ฟันผุอาจเกิดที่ด้านอื่นได้ด้วย ถ้าเห็นอะไรผิดปกติ ควรให้ทันตแพทย์ตรวจ

คำถามที่พบบ่อย

เมื่อไรควรพาไปหาหมอฟันทันที

• เมื่อบริเวณใกล้เหงือกของฟันหน้าบนเปลี่ยนเป็นสีขาวขุ่น
• เมื่อเห็นจุดสีน้ำตาลหรือสีดำบนฟันหน้า
• เมื่อฟันหน้าบริเวณใกล้เหงือกเปลี่ยนเป็นสีเหลืองหรือดูขรุขระ
• เมื่อฟันดูเหมือนบิ่นหรือกร่อนแตก
• เมื่อลูกดูเหมือนเจ็บเวลากินของเย็นหรือของหวาน

ข้อมูลในบทความนี้มีไว้เพื่อการให้ความรู้ทั่วไป และไม่สามารถใช้แทนการรักษาโดยทันตแพทย์ได้ โปรดปรึกษาทันตแพทย์เกี่ยวกับอาการของลูก

← บทความทั้งหมด