ลำดับการขึ้นของฟันน้ำนม: ฟัน 20 ซี่ขึ้นเมื่อไร และช่วงไหนถือว่าปกติ

ฟันน้ำนม 20 ซี่มักเริ่มจากฟันหน้าล่าง และขึ้นครบราวอายุ 30 เดือน มาดูลำดับและช่วงเวลาโดยเฉลี่ย ทำไมเร็วหรือช้าราว 6 เดือนจึงปกติ และวิธีบันทึกและดูแลฟันซี่ใหม่

พอฟันลูกเริ่มขึ้นทีละซี่สองซี่ คุณพ่อคุณแม่ก็อยากรู้ว่า "ซี่ต่อไปคือซี่ไหน ขึ้นเมื่อไร" หรือ "ลูกเราขึ้นช้าไปหรือเปล่า" บทความนี้รวบรวมลำดับและช่วงเวลาโดยเฉลี่ยของการขึ้นของฟันน้ำนม และแค่ไหนถึงถือว่าปกติ

ฟันน้ำนม 20 ซี่ ขึ้นทีละซี่

ฟันน้ำนมมีด้านบนและด้านล่างข้างละ 10 ซี่ รวมทั้งหมด 20 ซี่ มักขึ้นตามลำดับที่ค่อนข้างแน่นอน และขึ้นครบราวอายุ 30 เดือน ลำดับและช่วงเวลาโดยเฉลี่ยเป็นแบบนี้

1. ฟันหน้าล่าง: 6-10 เดือน
2. ฟันหน้าบน: 8-12 เดือน
3. ฟันหน้าซี่ข้าง: 9-16 เดือน
4. ฟันกรามซี่แรก: 13-19 เดือน
5. ฟันเขี้ยว: 16-23 เดือน
6. ฟันกรามซี่ที่สอง: 23-33 เดือน

มีจุดหนึ่งที่น่าสังเกต หลายครั้งฟันกรามซี่แรกขึ้นก่อนฟันเขี้ยว ข้าง ๆ ฟันหน้าจึงว่างอยู่ช่วงหนึ่ง แล้วฟันเขี้ยวจะขึ้นมาเติมทีหลัง แม้เห็นช่องว่างก็ไม่ต้องกังวล

จำนวนเดือนข้างต้นเป็นแค่ค่าเฉลี่ย ช่วงเวลาที่ฟันขึ้นต่างกันในเด็กแต่ละคน เร็วหรือช้ากว่าค่าเฉลี่ยราว 6 เดือนก็ยังถือว่าปกติ ฟันขึ้นช้าไม่ได้แปลว่าฟันไม่แข็งแรงหรือเติบโตช้า ลำดับที่สลับกันเล็กน้อย เช่น ฟันหน้าบนขึ้นก่อนฟันหน้าล่าง ก็พบได้บ่อย

ฟันมักขึ้นเป็นคู่ซ้ายขวาในเวลาใกล้เคียงกัน แต่การที่ข้างหนึ่งขึ้นก่อน แล้วอีกข้างตามมาช้ากว่าไม่กี่สัปดาห์ถึงไม่กี่เดือนก็เป็นเรื่องที่พบบ่อย

ฟันน้ำนมมักถูกมองว่าเป็นฟันที่ยังไงก็ต้องหลุด แต่มีหน้าที่มากมาย ทั้งช่วยเคี้ยวอาหาร ช่วยให้ออกเสียงพูดได้ชัด และรักษาที่ไว้ให้ฟันแท้ที่จะขึ้นในภายหลัง โดยเฉพาะฟันกรามที่จะอยู่ในปากไปอีกนานและรับหน้าที่เคี้ยว การดูแลฟันแต่ละซี่ตั้งแต่ขึ้นจึงสำคัญ

เห็นฟันซี่ใหม่ ให้บันทึกแล้วแปรงทันที

ก่อนฟันจะขึ้น เหงือกอาจนูนขึ้นหรือเห็นเป็นเส้นขาว ๆ อยู่ใต้เหงือก ถ้าใช้นิ้วที่สะอาดลูบเหงือกดู บางครั้งจะรู้สึกถึงปลายฟันสาก ๆ ก่อน ถ้าเห็นการเปลี่ยนแปลงแบบนี้ อีกไม่กี่วันก็จะได้เจอฟันซี่ใหม่

เมื่อฟันซี่ใหม่ขึ้นมา ให้ดูแลแบบนี้

1. บันทึกวันที่เห็นฟันในแผนภูมิฟันของแอป ใช้วันที่เห็นปลายฟันสีขาวโผล่พ้นเหงือกเล็กน้อยเป็นหลักได้เลย
2. ดูจากบันทึกว่าฟันขึ้นเป็นคู่ซ้ายขวา และลำดับไม่ต่างไปมาก
3. ฟันซี่ใหม่ก็แปรงทันที วันละ 2 ครั้ง ด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์เท่าเมล็ดข้าวสาร แม้ฟันจะโผล่พ้นเหงือกมาแค่ครึ่งซี่ ก็แปรงส่วนที่มองเห็น

ไม่ต้องบันทึกละเอียดมาก ถ้ายุ่งก็จดแค่วันที่ ถ้ามีเวลาจะถ่ายรูปเก็บไว้ด้วยก็ดี แค่มีวันที่คร่าว ๆ ก็มีประโยชน์ เพราะเวลาไปหาหมอฟันจะอธิบายได้ชัดเจนว่า "ฟันซี่ไหนขึ้นเมื่อไร" ใช้เป็นข้อมูลดูจังหวะของลูกเราเอง แทนที่จะเปรียบเทียบกับเด็กคนอื่นแล้วร้อนใจ

ทุกครั้งที่ฟันขึ้น ลูกอาจน้ำลายไหลหรืองอแงซ้ำ ๆ ได้ การให้ยางกัดที่แช่เย็นหรือใช้นิ้วที่สะอาดกดเหงือกจะช่วยได้ โดยเฉพาะตอนฟันกรามขึ้น เหงือกอาจดูบวมเป็นบริเวณกว้าง

คำถามที่พบบ่อย

เรื่องที่ควรแจ้งหมอฟัน

• เมื่อเลยวันเกิดขวบแรกแล้ว ฟันยังไม่ขึ้นสักซี่
• เมื่อฟันขึ้นข้างเดียว แต่ซี่คู่กันอีกข้างยังไม่ขึ้นนานเกิน 6 เดือน
• เมื่อลำดับการขึ้นต่างจากค่าเฉลี่ยมาก
• เมื่อเห็นจุดขาวหรือคราบสีน้ำตาลบนฟันที่เพิ่งขึ้น

ข้อมูลในบทความนี้มีไว้เพื่อการให้ความรู้ทั่วไป และไม่สามารถใช้แทนการรักษาโดยทันตแพทย์ได้ โปรดปรึกษาทันตแพทย์เกี่ยวกับอาการของลูก

← บทความทั้งหมด