Chụp X-quang răng có an toàn cho bé không: liều bức xạ và thay đổi khuyến nghị về áo chì

X-quang răng dùng rất ít bức xạ, và bỏ qua phim cần thiết có thể khiến sót lỗ sâu. Vì sao cần chụp, vì sao khuyến nghị về áo chì thay đổi và ba mẹ nên hỏi gì.

Nghe nha sĩ nói "mình chụp một tấm phim nhé", ba mẹ lo ngay không biết bé tiếp xúc với tia X có sao không. Trước đây lúc nào cũng phải mặc áo chì, nay có phòng nha lại không dùng, càng khiến ba mẹ bối rối. Bài viết này giải thích vì sao cần chụp X-quang răng, an toàn đến đâu, và nên hỏi những gì.

X-quang răng ít bức xạ đến đâu, và vì sao phải chụp

Hằng ngày, chúng ta vẫn nhận một ít bức xạ tự nhiên từ đất, không khí và thức ăn. Liều bức xạ của 1 tấm phim nhỏ chụp trong miệng là rất ít. Ngay cả phim toàn cảnh chụp cả hàm một lần cũng chỉ tương đương lượng bức xạ tự nhiên trong vài ngày.

Dù vậy, trẻ em nhạy cảm với bức xạ hơn người lớn. Vì vậy, hướng dẫn hiện nay chú trọng việc chỉ chụp những phim thực sự cần, với liều thấp nhất. X-quang không phải là xét nghiệm định kỳ theo lịch mà là công cụ để chẩn đoán. Không chụp chỉ vì tuổi, và nếu có phim chụp trước đây thì sẽ tận dụng.

X-quang cần thiết vì có những chỗ mắt không nhìn thấy được. Kẽ giữa các răng hàm khít nhau, sâu răng lan bên trong răng, hay răng vĩnh viễn còn nằm trong nướu đều không nhìn thấy từ bên ngoài. Bỏ qua phim cần thiết có thể khiến bỏ sót những lỗ sâu này và dẫn đến điều trị nặng hơn.

Khuyến nghị về áo chì gần đây đã thay đổi. Trước đây, khi chụp X-quang răng nhất định phải mặc áo chì và yếm che tuyến giáp. Sau khuyến nghị năm 2023 của Viện Hàn lâm X-quang Răng Hàm Mặt Hoa Kỳ, năm 2024 Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ đã công bố không còn khuyến nghị dùng chúng cho bất kỳ bệnh nhân nào, kể cả trẻ em và phụ nữ mang thai. Viện Hàn lâm Nha khoa Trẻ em Hoa Kỳ cũng đã áp dụng điều này vào năm 2025. Có ba lý do.

• Cảm biến kỹ thuật số và thiết bị thu hẹp vùng chụp đã giảm liều bức xạ đáng kể.
• Tấm che không chặn được bức xạ tán xạ bên trong cơ thể.
• Tấm che có thể che mất hình ảnh, khiến phải chụp lại.

Khi chụp, hãy hỏi và giúp bé như thế này

Có thắc mắc gì, ba mẹ cứ thoải mái hỏi. Đặt câu hỏi không hề thất lễ.

• "Vì sao cần chụp phim này?"
• "Có dùng được phim chụp trước đây không?" Nếu đã có phim chụp ở phòng nha khác, hãy báo trước.
• Nếu được đề nghị chụp 3D (CBCT), hãy hỏi "Vì sao phim thường không đủ?"
• Nếu người chăm sóc cần giữ bé trong lúc chụp, hãy hỏi xem người chăm sóc có cần tấm che không.

Hãy giải thích cho bé ngắn gọn, bình thản, kiểu "máy ảnh sẽ chụp ảnh răng con, chỉ cần con ngồi yên một chút thôi". Bé có thể thấy lạ khi ngậm cảm biến trong miệng, nhưng sẽ xong rất nhanh. Bé ngồi yên thì sẽ ít phải chụp lại.

Câu hỏi thường gặp

Khi nào nên trao đổi với nha sĩ

• Được đề nghị chụp phim và ba mẹ muốn biết lý do
• Được đề nghị chụp 3D (CBCT)
• Bé mới chụp phim ở phòng nha khác gần đây
• Thức ăn hay bị giắt ở kẽ răng hàm hoặc bé đau khi nhai
• Bé bị ngã hoặc va đập làm tổn thương răng

Thông tin trong bài viết này chỉ nhằm mục đích giáo dục chung và không thay thế việc khám chữa răng chuyên nghiệp. Hãy trao đổi với nha sĩ về tình trạng của con bạn.

← Tất cả bài viết