Antrenmandan sonra su için: gençlerde sporcu ve enerji içecekleri ile diş erozyonu

Sporcu ve enerji içecekleri asit ve şeker yüklü olduğu için dişleri eritir. Günlük egzersizde neden su yettiği, içerken dikkat edilecekler ve erozyonun ilk işaretleri.

Spor takımındaki antrenman bitince alışkanlık olarak sporcu içeceği alan çok genç vardır. Sınav dönemlerinde enerji içeceğine yönelenler de olur. Bu içeceklerin dişleri nasıl etkilediğini ve spor yapan çocuğunuzun ne içmesinin iyi olacağını ebeveyn ve çocuğun birlikte okuyabileceği şekilde derledik.

Sporcu içecekleri dişleri neden eritir

Dişin dış yüzeyi (mine) vücudun en sert dokusudur ama aside karşı zayıftır. Asitli bir içecek dişe değdiğinde yüzey biraz yumuşar; bu sık sık tekrarlanırsa yüzey yavaş yavaş erir ve incelir. Buna diş erozyonu denir. Çürük ise bakterilerin şekeri kullanarak ürettiği asit yüzünden oluşur; sporcu ve enerji içecekleri hem çok asitli hem çok şekerli olduğu için erozyonu ve çürüğü bir arada getirebilir.

Asıl zararı içme şekli verir. Antrenman boyunca şişeyi elde tutup azar azar yudumlamak, dişlerin ara vermeden asitle yıkanması demektir. Tükürük normalde ağızdaki asidi temizler ve diş yüzeyini onarır; sürekli içilince buna zaman kalmaz. Egzersiz sırasında ağızdan nefes alındığı için ağzın kolay kuruması da bir dezavantajdır. Bu yüzden egzersiz sırasında bol su içmek iyi bir fikirdir.

Erozyon yavaş ilerlediği için başta pek hissedilmez. Soğuk suyla dişlerin sızlaması ya da ön dişlerin kenarlarının cam gibi saydam görünmesi sık görülen erken belirtilerdir. Bu değişiklikleri fark ettiğinizde alışkanlığı değiştirmek ilerlemesini önlemeye yardımcı olur.

Peki spor yaparken bu içecekler gerçekten gerekli mi? Çoğu egzersizde sıvı ihtiyacı için su yeterlidir. Terle kaybedilen elektrolitler de uzun ve yoğun bir egzersiz olmadıkça normal öğünlerle yerine konur. Enerji içecekleri özellikle asitlidir ve çok kafein içerir; gençler için önerilmez.

İşe su şişesiyle başlayın

İçecekleri tamamen yasaklamak yerine çocuğunuzun kendi seçebilmesi için nedenini anlatın ve kolay alışkanlıklardan başlayın.

1. Spor çantasına mutlaka bir su şişesi koyun. Su şişesi olunca markete uğrama ihtiyacı azalır.
2. Egzersiz sırasında ve sonrasında içecek su olsun. Susadığında hemen içebilmesi için şişeyi yakınında tutsun.
3. Uzun ve yoğun bir egzersizde ya da sıcakta spor yaparken önce gerektiği kadar sıvı ve elektroliti azar azar yerine koymak gelir. Ama egzersiz dışında sporcu içeceğini yudumlamak alışkanlık hâline gelmesin.
4. İçtikten sonra su içsin ya da ağzını suyla çalkalasın.
5. Dişlerini hemen değil, yaklaşık 1 saat sonra fırçalasın; o arada suyla çalkalasın. Asitle yumuşamış yüzeyi hemen ovmak daha fazla aşınmaya yol açabilir; tükürüğe yüzeyi onarması için zaman tanınır.
6. Günde 2 kez florürlü diş macunuyla fırçalamayı her zamanki gibi sürdürsün.

Ebeveynlerin sık yaptığı bir hata, "Spor yaptı, sağlıklı içecek" diye düşünüp buzdolabında kasa kasa sporcu içeceği bulundurmaktır. Çocuğunuzun suyun temel, diğer içeceklerin ara sıra olduğunu görmesi için evde de suyu kolay ulaşılır bir yere koyun.

Çocuğunuzla konuşurken korkutmak yerine bunu sportif performansla ilişkilendirin. "Vücudunun ihtiyacı olan su. Dişlerini korumak da formunu korumanın bir parçası" gibi kısa cümleler kurun. "Arkadaşlarımın hepsi içiyor" diye üzülebilir. O zaman içeceği hangi günler içeceğini belirleyin; egzersiz dışında yudumlamamayı ve ardından suyla çalkalamayı birlikte kararlaştırırsanız kabul etmesi kolaylaşır.

Sık sorulan sorular

Bu durumlarda diş hekimine gidin

• Soğuk su ya da tatlı yiyeceklerle dişler sık sık sızlıyorsa
• Ön dişlerin kenarları saydam görünüyorsa
• Diş yüzeyi alışılmadık şekilde pürüzsüz ve aşınmış görünüyorsa
• Sporcu ya da enerji içeceklerini neredeyse her gün içiyorsa
• Diş ağrıyorsa ya da kahverengi veya siyah noktalar görülüyorsa

Bu yazıdaki bilgiler genel eğitim amaçlıdır ve profesyonel diş tedavisinin yerini tutmaz. Çocuğunuzun durumu hakkında bir diş hekimine danışın.

← Tüm yazılar