HPV aşısı ve ağız sağlığı: orofarenks kanserini önlemek için 11-12 yaşta bilinmesi gerekenler

HPV yalnızca rahim ağzı kanserine değil, ağzın arka kısmı ve boğazdaki orofarenks kanserine de yol açar. ABD'de aşının 11-12 yaşta herkese önerilme nedeni ve dikkat edilecekler.

HPV aşısı denince çoğu zaman kız çocuklarına yapılan rahim ağzı kanseri aşısı akla gelir. Oysa bu aşı ağız ve boğaz sağlığıyla da ilgilidir; bu yüzden diş hekimleri de aşıyı destekler. Diş sağlığı yazısında neden aşıdan söz edildiğini, aşının ne zaman ve kime önerildiğini derledik. Çocuğunuzla birlikte okuyup konuşabilirsiniz.

HPV ağzı ve boğazı da etkiler

İnsan papilloma virüsü (HPV) çok yaygın bir virüstür. Çoğu zaman vücut onu kendi başına yener ama bir kısmı uzun süre kalarak kansere yol açabilir.

HPV'nin neden olduğu kanserlerin en bilineni rahim ağzı kanseridir. Ama HPV, ağzın arka kısmında ve boğazda oluşan orofarenks kanserine de yol açabilir. Orofarenks; dilin arka kısmı, bademcikler ve küçük dil çevresi gibi ağız açıldığında derinde görünen bölgedir. Bu yüzden rahim ağzı kanserinden farklı olarak orofarenks kanseri hem kızları hem erkekleri ilgilendirir.

Bu nedenle Amerikan Diş Hekimleri Birliği (ADA) ve ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) HPV aşısını önerir. Ağzı muayene eden diş hekimleri de aşıyı destekler.

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), aşıyı kız ve erkek tüm çocuklara 11-12 yaşta önerir (9 yaşında başlanabilir). Bu yaşın bir nedeni var. Aşı, virüsle karşılaşmadan ne kadar önce yapılırsa o kadar iyi işe yarar. Henüz virüsle karşılaşma ihtimalinin çok düşük olduğu bu yaş aşı için iyi bir zamandır. "Daha çok küçük, şimdiden mi?" diye düşünebilirsiniz ama aşının özü önceden korunmaktır. Ulusal aşı programlarının kimi ve hangi yaşta kapsadığı ülkeden ülkeye değişir; yaşadığınız yerdeki önerilere bakın.

Aşı takvimini şöyle kontrol edin

1. Önce aşı kayıtlarından çocuğunuzun HPV aşısı olup olmadığına bakın.
2. Henüz olmadıysa takvimi çocuk doktorunuzla konuşun. Kaç doz yapılacağını ve ne zaman yapılacağını da o sırada öğrenebilirsiniz.
3. Aşı hem kız hem erkek çocuklarına önerilir. Oğlunuz varsa "Bizi ilgilendirmez" deyip geçmeyin.

Çocuğunuza neden aşı olacağını sakin bir şekilde anlatın. İğneden hoşlanmamak çok doğaldır. Korkutmak yerine "İleride çıkabilecek bir hastalığı önceden önleyen bir aşı" gibi basitçe anlatırsanız kabul etmesi kolaylaşır. Çok sorusu varsa doğrudan çocuk doktoruna sormasını sağlamak da iyi olur.

Aşının yanında ağız sağlığını koruyan alışkanlıklardan da söz etmek iyi olur. Sigara, ağızda ve boğazda oluşan hastalıklar için büyük bir risk etkenidir. Ergenlikte sigaraya ya da elektronik sigaraya başlamaması için önceden konuşun.

Ebeveynlerin sık düştüğü bir yanılgı, "Aşı olduysa kontrole gerek yok" düşüncesidir. Aşı HPV ile ilişkili hastalıkları önlemeye yardımcı olur ama ağızdaki başka değişikliklere bakmanın yerini tutmaz. Düzenli kontrollerde diş hekimi yalnızca dişlere değil, ağzın yumuşak dokularına da bakar.

Evde yapabilecekleriniz de var. Çocuğunuza diş fırçalarken ara sıra aynada dilin üst ve yan yüzlerine, yanakların iç tarafına, damağa ve diş etlerine göz atma alışkanlığı kazandırın. Ağzının normal hâlini bilen biri, bir yer değiştiğinde bunu hemen fark eder. Ağızdaki yaraların çoğu birkaç gün içinde kendiliğinden iyileşir; önemli olan uzun sürenleri geçiştirmemektir.

Sık sorulan sorular

Bu durumlarda diş hekiminize ya da çocuk doktorunuza danışın

• Ağızda ya da boğazda 2 haftadan uzun süre iyileşmeyen bir yara varsa
• Ağızda ya da boğazda elle hissedilen bir şişlik 2 haftadan uzun süredir aynıysa
• Çocuğunuzun HPV aşısı olup olmadığından emin değilseniz (çocuk doktoru)
• Aşı takvimini ya da etkisini merak ediyorsanız (diş hekimi ya da çocuk doktoru)

Bu yazıdaki bilgiler genel eğitim amaçlıdır ve profesyonel diş tedavisinin yerini tutmaz. Çocuğunuzun durumu hakkında bir diş hekimine danışın.

← Tüm yazılar