Diş Takvimi Blogu
8 yaş, üst ön dişler değişiyor: büyük ve sarımsı yeni dişler, tek başına fırçalama
7-9 yaş arasında dört üst ön diş kalıcı dişlerle değişir. Büyük, sarımsı ve tırtıklı yeni dişlerin neden normal olduğunu ve tek başına fırçalama testini anlattık.
Bir bakışta
- Büyük, sarımsı, kenarları tırtıklı yeni ön dişler normaldir
- Önce çocuğunuz fırçalar, sonra siz kontrol edersiniz
- Ayakkabı bağcıklarını bağlayabiliyor mu? Tek başına fırçalamayı deneyin
Düşen ön dişin yerine yenisi çıkınca sevinirsiniz ama "Bu diş neden bu kadar büyük?", "Neden bu kadar sarı?" diye şaşıran ebeveyn de çoktur. Bu dönem, çocuğunuzun dişlerini tek başına fırçalayıp fırçalayamadığını denemek için de iyi bir zamandır. Üst ön dişlerin değiştiği dönemde sık sorulanları derledik.
Yeni ön dişler ne zaman ve nasıl çıkar
Üst orta kesici dişler genellikle 7-8 yaş arasında, yanlarındaki iki diş ise 8-9 yaş arasında kalıcı dişlerle değişir. Her çocukta biraz erken ya da geç olabilir; sağ ve sol taraf arasında birkaç ay fark olması da yaygındır.
Ebeveynlerin yeni ön dişlerde sık endişelendiği görünümlerin çoğu normaldir:
- Boyut: Kalıcı ön dişler yetişkinlikte de kullanılacağı için süt dişlerinden büyüktür. Henüz küçük olan yüzde ve diğer süt dişlerinin arasında olağandışı büyük görünür ama yüz büyüdükçe giderek uyum sağlar.
- Renk: Süt dişleri zaten daha beyaz görünür. Yanlarına kalıcı diş gelince o, görece biraz sarı görünür. Süt dişlerinin hepsi değiştikten sonra fark daha az göze batar.
- Tırtıklı uçlar: Yeni ön dişlerin ucu testere gibi dalgalıdır. Çiğnedikçe yavaş yavaş aşınıp düzleşir.
- Ortadaki aralık: İki ön diş arasında boşluk olması da yaygındır. Köpek dişleri çıktıkça genellikle kendiliğinden kapanır.
Ama yeni ön dişlerden yalnızca birinin rengi belirgin şekilde farklıysa, bu diş hekiminde kontrol ettirilecek bir durumdur.
Bu dönemde süt dişi sallanırken kalıcı diş arkadan önce görünebilir. Çoğu zaman süt dişi kısa sürede düşer ve yeni diş dil tarafından öne itilerek yerini bulur. Ama süt dişi sağlam bir şekilde yerinde dururken arkadan kalıcı diş çıkmaya devam ediyorsa diş hekiminde kontrol ettirmek iyi olur. Süt dişi düştükten sonra uzun süre geçtiği hâlde yeni diş görünmüyorsa da öyle.
Tek başına fırçalamayı şöyle deneyin
Şimdiye kadar fırçalamayı siz tamamlıyorsanız, artık çocuğunuzun bunu tek başına başarıp başaramadığını kontrol etme zamanı. Ölçüt yaştan çok el becerisidir. Ayakkabı bağcıklarını kendi bağlayabilecek kadar eli becerikliyse denemeye değer.
- Önce çocuğunuz 2 dakika kendi fırçalasın.
- Ardından siz kontrol edin. Özellikle dişin diş etiyle birleştiği çizgiye, arka azı dişlerine ve yeni çıkan ön dişlerin arka yüzüne bakın.
- Plak boyayan tablet (iyi fırçalanmamış yerleri renkle gösterir) kullanırsanız çocuk nereleri atladığını gözüyle görür. Söylenmekten çok daha etkilidir.
- Ayna karşısında birlikte bakın ve atladığı yerleri çocuğunuz yeniden fırçalasın.
Değerlendirmeyi süreye göre değil, sonuca göre yapın. 2 dakikayı doldursa bile diş eti çizgisinde plak kalıyorsa hâlâ yardıma ihtiyacı var demektir. Çocuğunuz defalarca, istikrarlı şekilde temiz fırçalayana kadar fırçalamayı tamamlamaya devam edin.
Ebeveynlerin sık yaptığı bir hata, "Artık okullu oldu" diyerek bir anda bırakmaktır. Tek başına fırçalama bir gecede devredilmez; önce çocuğun yapıp sizin kontrol ettiğiniz bir aşamadan geçerek yavaş yavaş devredilir. İyi fırçaladığı günlerde onu somut şekilde övün.
Gün içinde en dikkatli kontrol etmeniz gereken zaman uyumadan öncesidir. Uyku sırasında tükürük azalır ve ağzı temizleme gücü zayıflar. Sabahı çocuğa bıraksanız bile akşam fırçalamasına birlikte bakarak başlayabilirsiniz. Yeni çıkan ön dişlerin arka yüzüne ve hâlâ duran süt azı dişlerinin aralarına fırça kolay ulaşmaz; aynada birlikte bakın.
Sık sorulan sorular
Yeni ön dişler çok sarı. Beyazlatma yaptırabilir miyiz?
Süt ve kalıcı dişlerin bir arada olduğu bu dönemde kalıcı dişler zaten daha sarı görünür. Bu yaşta bütün dişlere estetik amaçlı beyazlatma önerilmez. Renk sizi endişelendiriyorsa beyazlatma yerine diş hekiminde kontrol ettirin. Bir darbeden sonra rengi değişen tek bir diş ise farklıdır; tedavisini diş hekiminizle konuşabilirsiniz.
Ön dişlerin arası açık. Ortodonti gerekir mi?
Orta kesici dişler arasındaki aralık bu yaşta yaygındır ve köpek dişleri çıktıkça genellikle kapanır. Ama aralık çok büyükse ya da içinize sinmiyorsa düzenli kontrolde sorun.
Yeni ön dişlerin ucu testere gibi tırtıklı.
Yeni çıkan ön dişlerin normal şeklidir. Çiğnedikçe yavaş yavaş aşınıp düzleşir; törpülemeye ya da müdahaleye gerek yoktur.
Çocuğum tek başına fırçalamakta ısrar ediyor.
Kendi yapma isteği iyi bir işarettir. Önce kendisinin fırçalamasına, sizin yalnızca son kontrolü yapmanıza söz verin. Boyayan tabletle sonucu birlikte görürseniz çocuk da kontrolü daha kolay kabul eder.
Bu durumlarda diş hekimine gösterin
- Süt dişi düşeli 6 aydan fazla olduğu hâlde kalıcı diş görünmüyorsa
- Süt dişi yerinde dururken arkasından kalıcı diş çıkıyorsa
- Yeni ön dişlerden birinin rengi belirgin şekilde farklıysa
- Yeni ön diş çıkarken ağrı ya da diş eti şişliği sürüp gidiyorsa
Doğru zamanda alın
Diş Takvimi uygulamasına çocuğunuzun doğum tarihini (veya tahmini doğum tarihini) girin; bu yazılar gerektiği zaman hatırlatma olarak size ulaşsın. Ücretsiz, üyelik gerekmez.
Kaynaklar
- ADA · Eruption Charts (2024)
- ADA · Brushing Your Teeth (MouthHealthy) (2024)
Bu yazıdaki bilgiler genel eğitim amaçlıdır ve profesyonel diş tedavisinin yerini tutmaz. Çocuğunuzun durumu hakkında bir diş hekimine danışın.