Diş Takvimi Blogu
6 yaş dişleri çıktıysa fissür örtücü: kalıcı azı dişlerinde zamanlama ve bakım
6 yaş dişleri tamamen çıkınca olukları fissür örtücüyle kapatmak iyi olur. Neden işe yaradığını, ne zaman yapıldığını, sonrasındaki bakımı ve yaygın yanılgıları anlattık.
Bir bakışta
- Dört birinci azı dişinin de tamamen çıktığını kontrol edin
- Her azı dişine tamamen çıkar çıkmaz fissür örtücü yaptırın
- Fissür örtücü fırçalamayı bırakmak demek değildir
İlk kalıcı azı dişleri (6 yaş dişleri) çıktıysa sırada fissür örtücü var. Diş hekiminin önerdiğini duymuş olabilirsiniz ama tam olarak ne olduğunu, ne zaman yaptırmak gerektiğini ve sonrasında neyin değiştiğini merak ediyor olabilirsiniz. Kalıcı azı dişlerine fissür örtücü hakkında bilmeniz gerekenleri derledik.
Kalıcı azı dişlerine neden fissür örtücü yapılır
Kalıcı azı dişlerinin çiğneme yüzeyinde dağlar ve vadiler gibi girintili çıkıntılı oluklar vardır. Bu oluklar diş fırçası kılından daha dar ve derindir; ne kadar özenle fırçalasanız da dibine ulaşılamaz. Bu yüzden azı dişi çürükleri çoğunlukla bu oluklarda başlar.
Fissür örtücü, bu olukları ince bir reçineyle kaplayarak yiyeceklerin ve bakterilerin içeri girmesini engelleyen koruyucu bir uygulamadır. Amerikan Diş Hekimleri Birliği ve Amerikan Çocuk Diş Hekimliği Akademisi'nin önerdiği bir yöntemdir ve çiğneme yüzeyi çürüklerini büyük ölçüde azalttığı bilinir. Azı dişi çürüğünü önlemenin en etkili yollarından biridir.
Diş ne kadar yeni çıktıysa fissür örtücü o kadar önemlidir. 6 yaş dişleri ömür boyu kullanılacak dişlerdir ama çocuğun tek başına fırçalamakta en çok zorlandığı en arkada dururlar. Bir kez çürük oluşursa tedavi tekrar tekrar gerekebilir; bu yüzden çürük oluşmadan olukları kapatmak iyi olur.
Zamanı, azı dişi tamamen çıktıktan sonradır. İşlem sırasında kuru tutulabilmesi için çiğneme yüzeyinin tamamen görünmesi gerekir. Diş eti çiğneme yüzeyini hâlâ örtüyorsa olukların tamamını kapatmak zordur. Çocuğunuzun çürük riski yüksekse diş hekimi, diş tamamen çıkmadan önce de farklı, geçici bir koruma (örneğin cam iyonomer fissür örtücü) uygulayabilir; bu yüzden yeni bir azı dişi gördüğünüzde diş hekiminizle konuşun. Dört dişin hepsi çoğu zaman aynı anda çıkmaz; tamamen çıkan dişten başlayarak sırayla yaptırabilirsiniz. Azı dişleri geç çıkarsa fissür örtücü de o kadar bekleyebilir. İleride bunların arkasından ikinci kalıcı azı dişleri çıktığında onların olukları da aynı yöntemle kapatılabilir.
Böyle yaptırın, böyle bakın
- Birinci kalıcı azı dişlerinin dördünün de tamamen çıkıp çıkmadığını diş hekimine kontrol ettirin.
- Tamamen çıkan dişten başlayarak fissür örtücü yaptırın. Uyuşturma gerektirmeyen, diş temizlenip örtücünün sürüldüğü kısa bir işlemdir; çocuklar genellikle pek zorlanmaz.
- Diş hekimine gitmeden önce "Azı dişlerine ince bir koruyucu katman sürülecek" gibi kısa ve rahat bir açıklama yapın.
- İşlemden hemen sonra ısırırken diş biraz yüksek gelebilir ama birkaç gün içinde alışılır. Rahatsızlık sürerse diş hekimi düzeltir.
- Her kontrolde fissür örtücünün düşüp düşmediğini kontrol ettirin, gerekirse yeniden uygulatın.
En yaygın yanılgı "Fissür örtücü yaptırdık, artık çürük derdi yok" düşüncesidir. Fissür örtücü yalnızca çiğneme yüzeyindeki olukları kapatır. Dişlerin yan yüzlerini ve diş aralarını örtmez. Bu yüzden fırçalamaya ve diş ipine eskisi gibi devam edin; florürlü diş macununu bezelye tanesi kadar kullanın. Atıştırmalıkları ve şekerli içecekleri belirli saatlerde verme alışkanlığını da sürdürün.
Bir diğer yanılgı "Henüz çürük yok, sonra yaptırırız" düşüncesidir. Fissür örtücü çürüğü olmayan sağlıklı azı dişlerine yapılan koruyucu bir uygulamadır; yani en doğru zaman çürük oluşmadan öncesidir. Çiğneme yüzeyinde henüz delik oluşmamış çok erken bir çürüğün üzerine de uygulanarak ilerlemesini durdurmaya yardımcı olabilir.
Sık sorulan sorular
Fissür örtücü yaptırınca hiç çürük olmaz mı?
Çiğneme yüzeyi çürükleri büyük ölçüde azalır ama yan yüzlerdeki ve diş aralarındaki çürükleri önlemez. Fırçalama, diş ipi ve atıştırmalık düzeni gerekmeye devam eder.
Fissür örtücü düşerse ne olur?
Çiğneme kuvveti yüzünden bir kısmı düşebilir. Her kontrolde baktırıp gerekirse yeniden uygulatmanız yeterlidir.
Fissür örtücü yapılırken acır mı?
Uyuşturma gerektirmeyen, diş temizlenip örtücünün sürüldüğü kısa bir işlem olduğu için genellikle acımaz. Çocuk için en zor kısım ağzını açık tutup bir süre beklemektir. İşlem sırasında sevdiği bir şarkıyı içinden saymasını önerebilir ya da bitince ne yapacağınızı önceden sözleşebilirsiniz; böylece daha kolay dayanır.
Süt azı dişlerine de fissür örtücü gerekir mi?
Süt azı dişlerine de yapılıp yapılmayacağına diş hekimi çocuğun çürük riskine bakarak karar verir. Kalıcı azı dişlerinde etkisi iyi bilindiği için tamamen çıkınca ertelemeden yaptırmanız önerilir.
Oluklar şimdiden kahverengi. Fissür örtücü yeterli mi?
Delik oluşmamış erken bir çürükse fissür örtücü ilerlemesini durdurmaya yardımcı olabilir, ama bunun yerine farklı bir tedavi de gerekebilir. Bir sonraki kontrolü beklemeden hemen baktırın.
Bu durumlarda diş hekimine gidin
- 6 yaş dişleri tamamen çıktığı hâlde fissür örtücüyü henüz konuşmadıysanız
- Azı dişlerinin olukları kahverengi ya da siyah görünüyorsa
- Fissür örtücü düşmüş gibiyse ya da yüzeyi pürüzlü geliyorsa
- İşlemden sonra ısırırken dişin yüksek gelmesi birkaç gün geçtiği hâlde sürüyorsa
- Azı dişlerine sık sık yiyecek takılıyorsa ya da çiğnerken ağrı oluyorsa
Doğru zamanda alın
Diş Takvimi uygulamasına çocuğunuzun doğum tarihini (veya tahmini doğum tarihini) girin; bu yazılar gerektiği zaman hatırlatma olarak size ulaşsın. Ücretsiz, üyelik gerekmez.
Kaynaklar
Bu yazıdaki bilgiler genel eğitim amaçlıdır ve profesyonel diş tedavisinin yerini tutmaz. Çocuğunuzun durumu hakkında bir diş hekimine danışın.