Çocuğum uykuda diş gıcırdatıyor: nedenleri, nasıl izleneceği ve doktora gitme işaretleri
Çocuklarda diş gıcırdatma yaygındır ve çoğu zaman yaşla azalır. Nedenlerini, evde izlemeyi, hazır ağız koruyucunun neden önerilmediğini ve uyarı işaretlerini anlattık.
Bir bakışta
- Uykuda diş gıcırdatma yaygındır ve yaşla azalır
- Hazır satılan ağız koruyucuyu kendi başınıza taktırmayın
- Uykuda nefes durması mı var? Yakında çocuk doktoruna gidin
Gece yarısı çocuğunuzun odasından gıcır gıcır bir diş sesi gelince irkilirsiniz. Dişleri aşınıp gidecek mi, bir yeri mi ağrıyor diye endişelenirsiniz. Çocuklarda diş gıcırdatmanın neden olduğunu, ne zaman izlemenin yeteceğini ve ne zaman doktora gitmek gerektiğini derledik.
Çocuklar neden diş gıcırdatır?
Uykuda diş gıcırdatma, uyku sırasında çiğneme kaslarının kendiliğinden çalışmasıdır. Bir hastalıktan çok uykuda ortaya çıkan bir kas etkinliği olarak görülür. En çok çocuklukta görülür ve yaş ilerledikçe azalır. Ne kadar sık ve ne kadar süreyle olduğu çocuktan çocuğa çok değişir.
Tek bir nedene bağlanamaz. Horlama gibi uykuda nefes alma sorunları, kaygı ve düzensiz uyku alışkanlıklarının birlikte rol oynayabildiğini gösteren çalışmalar var; ama çoğu yalnızca bir ilişki olduğunu gösteriyor. Özellikle küçük çocuklarda stresle ilişkinin net olmadığını söyleyen uzmanlar da var.
Eskiden diş gıcırdatmanın dişleri mahvettiği düşünülür, her durumda ağız koruyucu takılması gerektiğine inanılırdı. Şimdi ise çoğunlukla yalnızca izlenmesi yeten yaygın bir durum olarak görülüyor ve karar her çocuğun durumuna bakılarak veriliyor. Çoğu zaman özel bir tedaviye gerek olmadığı sonucuna varılır. Çocuklarda diş gıcırdatmayı ilaçla tedavi etmenin bir kanıtı yoktur.
Yaygın bir başka yanılgı da "diş gıcırdatma uyku apnesi demektir" düşüncesidir. Diş gıcırdatma çoğu zaman horlama ve uyku apnesiyle birlikte görülür, ama gıcırdatma çocuğun uyku apnesi olduğu anlamına gelmez. Bu yüzden diş sesinden çok nefes alışını da birlikte izlemek önemlidir.
Evde şöyle izleyin
Yalnızca ses varsa ve çocuğunuz gündüz iyi yiyor, iyi oynuyor ve keyfi yerindeyse çoğu zaman izlemeniz yeterlidir.
- Birkaç gece boyunca diş sesinin yanında horlayıp horlamadığına, ağzı açık uyuyup uyumadığına, nefesinin durduğu anlar olup olmadığına bakın ve not alın.
- Sabahları çenesinin ya da başının ağrıyıp ağrımadığını sorun.
- Düzenli bir yatma saati belirleyin ve yatmadan önce ekran süresini azaltın. Bunun yerine ışıkları kısıp kitap okuyarak ya da sakin sakin sohbet ederek günü kapatmayı deneyin.
- Son zamanlarda çocuğunuzu kaygılandıran ya da zorlayan bir şey olup olmadığına bakın ve onu dinleyin.
- Aldığınız notları düzenli kontrolde diş hekimine anlatın.
Hazır satılan bir ağız koruyucu alıp kendi başınıza taktırmaktan kaçının. Çocuğunuzun ağzı, dişler düşüp yenileri çıktıkça sürekli değişir; tam oturmayan bir aparey işe yaramak yerine engel olabilir. Bir apareye gerek olup olmadığına diş hekimi karar verir.
Uyuyan çocuğu sarsarak uyandırmanıza ya da "Dişlerini gıcırdatma" diye azarlamanıza da gerek yok. Bunu uykuda yaptığı için kendi kontrol edemez ve çoğu zaman hatırlamaz bile. Sabah "Dün gece yine diş gıcırdattın" diye üstüne gitmek yerine nasıl uyuduğunu sorup kendini nasıl hissettiğine bakmak daha iyidir.
Sık sorulan sorular
Diş gıcırdatınca dişler aşınıp gitmez mi?
Çocuklarda dişlerin aşınmasının gıcırdatma dışında da pek çok nedeni vardır; bu yüzden yalnızca sese bakarak dişlerin zarar gördüğü sonucuna varılmaz. Ancak bir diş kırılırsa, hassaslaşırsa ya da belirgin biçimde aşınmış görünürse diş hekimine kontrol ettirin.
Diş gıcırdatma ne zaman geçer?
Çoğu zaman yaşla azalır, ama zamanı çocuktan çocuğa değişir. Düzenli kontrollerde değişimi birlikte takip edebilirsiniz.
Diş gıcırdatma stresten mi kaynaklanır?
Kaygının rolü olabilir, ama tek neden o değildir. Uyku alışkanlıklarına ve uykuda nefes alışa da bakmak iyi olur.
Ağız koruyucu taktırmak daha iyi olmaz mı?
Diş hekimi bazı çocuklar için bir aparey düşünebilir, ama gelişmekte olan bir diş diziliminde bu karar dikkatle verilir. Hazır satılan bir ürünü kendi başınıza taktırmayın, diş hekiminize danışın.
Şu durumlarda doktora gidin
- Uykuda nefesinin durduğunu görürseniz: çocuk doktoru (kontrolü beklemeden)
- Neredeyse her gece horluyor ya da ağzı açık uyuyorsa: çocuk doktoru
- Gündüzleri uykulu ya da alışılmadık derecede hareketliyse: çocuk doktoru
- Sabahları çene ağrısı ya da baş ağrısı varsa veya ağzını açmakta zorlanıyorsa: diş hekimi
- Dişler kırılıyor, hassaslaşıyor ya da belirgin biçimde aşınmış görünüyorsa: diş hekimi
Doğru zamanda alın
Diş Takvimi uygulamasına çocuğunuzun doğum tarihini (veya tahmini doğum tarihini) girin; bu yazılar gerektiği zaman hatırlatma olarak size ulaşsın. Ücretsiz, üyelik gerekmez.
Kaynaklar
- AAPD · Temporomandibular Disorders in Children and Adolescents, Including Those with Special Health Care Needs (2024)
- IAPD · Management of Bruxism in Children: Foundational Articles and Consensus Recommendations (2024)
- Front Oral Health · Sleep bruxism in children, from evidence to the clinic. A systematic review (2023)
- AAP · Diagnosis and management of childhood obstructive sleep apnea syndrome (2012)
Bu yazıdaki bilgiler genel eğitim amaçlıdır ve profesyonel diş tedavisinin yerini tutmaz. Çocuğunuzun durumu hakkında bir diş hekimine danışın.