Çocuk düşüp süt dişini incittiğinde: çıkan ve sallanan ön dişte ilk yardım
Düşmede incinen süt dişi çoğunlukla izlenir ama diş hekimi kontrolü şarttır. Çıkan süt dişinin neden takılmadığını ve önce acil servis gereken işaretleri anlattık.
Bir bakışta
- Yerinden çıkmış süt dişini asla yerine takmayın
- Sallanıyor, gömülmüş ya da kaymış mı? En kısa sürede diş hekimine
- Bayıldı mı, kusuyor mu, çok mu uykulu? Önce acil servis
Yürümeye ve koşmaya başlayan çocukların düşüp ağzını çarpması çok sık olur. Kan görünce ve çocuk ağlayınca siz de telaşlanır, nereden başlayacağınızı bilemezsiniz. Süt dişi incindiğinde sakin kalarak yapmanız gerekenleri ve hemen diş hekimine ya da acil servise gitmeniz gereken işaretleri derledik.
Süt dişi incinince neler olabilir?
Yürümeye başlayıp koşturduğu dönemde çocuklar öne doğru düşerken sıklıkla üst ön dişlerini incitir. Yaralanmanın şekli farklı olabilir. Diş sallanabilir, diş etinin içine gömülebilir, öne ya da arkaya itilerek yeri değişebilir ya da tamamen çıkabilir. Diş kırılabilir, dudak ve diş eti yırtılabilir.
Süt dişi yaralanmalarının çoğunda izleyerek kendiliğinden iyileşmesi beklenir. Yine de diş hekimi kontrolünün mutlaka gerekmesinin bir nedeni var: Süt dişinin hemen altında kalıcı diş tomurcuğu gelişmektedir. Dışarıdan iyi görünse bile kökün ya da altındaki bölgenin zarar görüp görmediğini ancak diş hekimi anlayabilir.
Yaralanmadan sonraki birkaç hafta içinde diş griye, sarıya ya da pembemsi bir renge dönebilir. Bu insanı korkutur, ama yalnızca renk değişikliği nedeniyle hemen tedavi yapılmaz. Diş birkaç hafta ile birkaç ay içinde açılıp eski rengine dönebilir. Yine de gidişatın izlenmesi gerektiği için her kontrolde gösterin.
Bu durumlarda ebeveynlerin sık karıştırdığı şeyler var.
- "Kanama durdu ve oyununu oynuyor, demek ki sorun yok": Dışarıdan sağlam görünse de alttaki kalıcı diş tomurcuğunun durumu bilinemez. Aynı gün ya da ertesi gün diş hekimine baktırın.
- "Çıkan dişi sütün içinde götürürsek yerine takarlar": Bu, kalıcı dişler için geçerlidir. Süt dişi yerine takılmaz.
- "Diş griye döndüyse yakında düşecek": Yalnızca renk değişikliği dişin düşeceği ya da hemen tedavi gerektiği anlamına gelmez. İzleyerek başka işaretler olup olmadığına bakılır.
İncindiğinde şöyle yapın
- Önce çocuğunuzun genel durumuna bakın. Bilincini kaybettiyse, kusuyorsa ya da aşırı uykuluysa dişten önce kafa yaralanması önemlidir. Hemen acil servise gidin.
- Kanama varsa bastırın. Temiz bir gazlı bez ya da havluyla kanayan yere hafifçe bastırın. Ağızdaki kanama çok görünür, ama genellikle bastırınca durur.
- Ağzın içine bakın. Çocuğunuz biraz sakinleşince üst dudağını hafifçe kaldırıp ön dişlere ve diş etine bakın. Dişin sallanıp sallanmadığını, içeri gömülüp gömülmediğini, yerinin değişip değişmediğini ya da çıkıp çıkmadığını kontrol edin.
- Çıkan dişi arayın. Tamamen çıkan süt dişi yerine takılmaz. Bulursanız diş hekimine götürüp gösterebilirsiniz. Bulamadıysanız dişin çıkıp çıkmadığını ya da diş etinin içine gömülüp gömülmediğini diş hekiminin kontrol etmesi gerekir; bunu mutlaka söyleyin.
- Diş sallanıyor, gömülmüş ya da kaymışsa en kısa sürede diş hekimine gidin. Diğer yaralanmalarda da aynı gün ya da ertesi gün diş hekimine baktırın.
- Birkaç gün nazik bakım yapın. Yumuşak yiyecekler verin, incinen bölgeyi de yumuşak bir diş fırçasıyla nazikçe temizleyin. Bölgeyi temiz tutmak iyileşmeye yardımcı olur.
Dişin rengi değiştiyse tarihini not edip fotoğrafını çekmeniz iyi olur. Diş hekimi gidişatı değerlendirirken işe yarar.
Sık sorulan sorular
Çıkan süt dişini yerine takamaz mıyız?
Süt dişi yerine takılmaz. Takma sırasında hemen altındaki kalıcı diş tomurcuğu zarar görebilir. Dişi bulduysanız diş hekimine götürüp gösterin. Bulamadıysanız diş etinin içine gömülmediğini diş hekimine kontrol ettirin.
Diş, diş etinin içine gömüldü. Ne yapmalıyım?
En kısa sürede diş hekimine gidin. Gömülmenin derecesine ve yönüne bakılarak izlenip izlenmeyeceğine ya da başka bir müdahale gerekip gerekmediğine karar verilir. Evde dişi çekmeye ya da bastırmaya çalışmayın.
İncinen ön diş griye döndü. Kanal tedavisi gerekir mi?
Yalnızca renk değişikliği nedeniyle hemen kanal tedavisi yapılmaz. Renk zamanla açılabilir de. Ancak diş etinde sivilce gibi bir kabarcık çıkarsa, şişlik ya da ağrı olursa yeniden diş hekimine gidin.
İleride kalıcı dişlerde de sorun olabilir mi?
Süt dişinin hemen altında kalıcı diş tomurcuğu olduğu için etkilenip etkilenmediğine bakmak gerekir. Bazen bu ancak kalıcı diş çıkma zamanı gelince anlaşılır; bu yüzden düzenli kontrollerde incinen dişi göstermeye devam edin.
Şu durumlarda hemen muayene olun
- Bilincini kaybettiyse, kusuyorsa ya da aşırı uykuluysa (önce acil servis)
- Diş sallanıyorsa, diş etinin içine gömüldüyse ya da yeri değiştiyse
- Diş tamamen çıktıysa ya da çıkan dişi bulamadıysanız
- Kanama bastırmaya rağmen kolay durmuyorsa
- Zamanla diş etinde sivilce gibi bir kabarcık çıktıysa ya da diş giderek koyulaşıyorsa
Doğru zamanda alın
Diş Takvimi uygulamasına çocuğunuzun doğum tarihini (veya tahmini doğum tarihini) girin; bu yazılar gerektiği zaman hatırlatma olarak size ulaşsın. Ücretsiz, üyelik gerekmez.
Kaynaklar
Bu yazıdaki bilgiler genel eğitim amaçlıdır ve profesyonel diş tedavisinin yerini tutmaz. Çocuğunuzun durumu hakkında bir diş hekimine danışın.