Diş çıkarma: ne normal, ne değil? Belirtiler, rahatlatma yolları ve ateş
Diş çıkarken salya ve huysuzluk yaygındır, ama 38°C ve üzeri ateş ya da ishal dişten değildir. Güvenli rahatlatma yollarını ve muayene işaretlerini anlattık.
Bir bakışta
- Salya normaldir. 38°C (100,4°F) ateş diş çıkarmadan değildir
- Buzdolabında soğutulmuş bir diş kaşıyıcı verin
- Benzokainli jelleri ve kehribar kolyeleri kullanmayın
Bebeğiniz birden salya akıtmaya, ellerini ağzına sokmaya ve geceleri sık uyanmaya başladıysa "diş mi geliyor?" diye düşünürsünüz. Ama ateşi çıkınca ya da dışkısı sulanınca bunun da dişten olup olmadığını karıştırırsınız. Diş çıkarırken sık görülenleri, diş çıkarmayla açıklanamayacak işaretleri ve evde güvenle rahatlatma yollarını derledik.
Diş çıkarken bebekte neler olur?
Diş, diş etini delip yukarı çıkarken diş eti şişer, kaşınır ve biraz ağrır. Bu yüzden bebekler şunları yapabilir.
- Her zamankinden çok salya akıtır.
- Elini, oyuncaklarını, gördüğü her şeyi ağzına sokup ısırır.
- Nedensiz huysuzlanır, sinirli olur.
- Kötü uyur ya da sık uyanır.
- Dişin çıktığı yerdeki diş eti şişer, dokununca canı acır.
İlk diş genellikle 6. ay civarında çıkar, ama bebekler arasında büyük farklar vardır. Diş çıkarma sıkıntısı da her diş çıktığında gelir ve çoğu zaman birkaç gün içinde geçer.
Diş çıkarken vücut ısısı biraz yükselebilir. Ancak 38°C ya da daha yüksek ateş veya ishal diş çıkarmadan kaynaklanmaz. Bu dönemde bebekler her şeyi ağzına aldığı için soğuk algınlığı ya da mide bağırsak enfeksiyonu gibi hastalıklara da kolay yakalanır. Ateş çıktığında "diş çıkarıyor herhalde" deyip geçerseniz başka bir hastalığı geç fark edebilirsiniz.
Serin ve nazik yöntemlerle rahatlatın
Diş çıkarma sıkıntısı serin bir dokunuş ve yumuşak bir baskıyla hafifler.
- Buzdolabında soğutulmuş bir diş kaşıyıcı verin. Sert kauçuk bir diş kaşıyıcıyı iyice yıkayıp buzdolabında bekletin. Temiz bir bezi ıslatıp buzdolabında soğutmak da işe yarar.
- Ellerinizi yıkayın ve diş etlerine parmağınızla nazikçe bastırarak masaj yapın. Dişin çıktığı yere hafifçe bastırmak bebeği rahatlatabilir.
- Salya yüzünden çenesi ve boynu tahriş olmasın diye sık sık silin ve ince bir kat nemlendirici sürün.
- Çok zorlanıyorsa çocuk doktorunuza danışarak yaşına uygun bir ateş düşürücü ağrı kesici kullanın. Dozu mutlaka çocuk doktoru ya da eczacının söylediği gibi verin.
Ebeveynlerin sık yaptığı hatalar da var.
- Dondurucuda dondurulmuş diş kaşıyıcılar çok sert olur ve diş etini yaralayabilir. Yalnızca buzdolabında soğutun.
- İçi sıvı dolu diş kaşıyıcılar yerine sert kauçuk olanları seçin.
- Diş kaşıyıcıyı ağzındayken bebeğinizi yalnız bırakmayın, yanında olun.
Gece sık uyanıyorsa tekrar uyutma düzeninizi her zamanki gibi sakin sürdürün. Diş çıkarma geçer, ama bu dönemde edinilen alışkanlıklar uzun süre kalabilir. Sakinleştirmek için biberonla uyutmak sıklaşmasın.
Diş çıkarırken huysuz olsa da diş fırçalamayı atlamayın. Ağrıyan yeri atlayarak nazikçe fırçalayın ve pirinç tanesi kadar florürlü diş macunu kullanmaya devam edin.
Sık sorulan sorular
Diş çıkarırken ateş olabilir mi?
Vücut ısısında hafif bir yükselme olabilir. Ama 38°C ya da üzerindeyse bunu diş çıkarmaya bağlayıp geçmeyin; bebeğinizin yaşına ve durumuna göre çocuk doktorunuza danışın. Özellikle 3 aylık ya da daha küçük bir bebekte ateş 38°C ya da üzerindeyse hemen doktora başvurun.
Diş çıkarma ishal yapar mı?
İshal diş çıkarmadan kaynaklanmaz. Bu dönemde bebekler elini ve eşyaları sık sık ağzına aldığı için mide bağırsak enfeksiyonuna da kolay yakalanır. İshal sürerse çocuk doktoruna gösterin.
Ateş düşürücü ağrı kesici verebilir miyim?
Diş kaşıyıcı ve diş eti masajına rağmen çok zorlanıyorsa verilebilir. Ancak bebeklerde uygun ilaç ve doz yaşa ve kiloya göre değişir; vermeden önce mutlaka çocuk doktorunuza ya da eczacınıza danışın.
Kehribar kolyenin hiç faydası yok mu?
Ağrıyı azalttığına dair bir kanıt yoktur. Boncukların yutulduğu ya da ipin boyna dolandığı kazalar bildirilmiştir. Bebeğin boynuna hiçbir ip takmamak en güvenlisidir.
Diş etinde morumsu bir şişlik oluştu.
Dişin çıkacağı yerde morumsu, su dolu bir kabarcık gibi bir şişlik görülebilir. Çoğu zaman diş çıktıkça kendiliğinden geçer. Yine de endişeleniyorsanız bir diş hekimine kontrol ettirerek içinizi rahatlatabilirsiniz.
Şu durumlarda muayene ettirin
- 38°C ya da daha yüksek ateş varsa
- İshal ya da kusma sürüyorsa
- Vücudunda döküntü çıktıysa
- Her zamankinden çok halsiz ve uyuşuksa
- Diş etindeki morumsu şişlik geçmiyor ya da büyüyorsa
Doğru zamanda alın
Diş Takvimi uygulamasına çocuğunuzun doğum tarihini (veya tahmini doğum tarihini) girin; bu yazılar gerektiği zaman hatırlatma olarak size ulaşsın. Ücretsiz, üyelik gerekmez.
Kaynaklar
- FDA · Safely Soothing Teething Pain and Sensitivity in Infants and Toddlers (2018)
- AAP · Teething: 4 to 7 Months (HealthyChildren.org) (2023)
- AAP · Fever and Your Baby (HealthyChildren.org) (2025)
Bu yazıdaki bilgiler genel eğitim amaçlıdır ve profesyonel diş tedavisinin yerini tutmaz. Çocuğunuzun durumu hakkında bir diş hekimine danışın.