ฟันโยกซี่แรก: ช่วงเวลาและลำดับการเปลี่ยนฟัน รวมถึงฟันฉลาม

ช่วงอายุ 6–7 ขวบ ฟันหน้าล่างมักโยกและหลุดก่อน มาดูว่าทำไมจึงไม่ค่อยเจ็บ วิธีรอโดยไม่ดึงเองที่บ้าน เรื่องฟันฉลาม และสัญญาณที่ควรพบทันตแพทย์

"แม่ ฟันโยกแล้ว!" วันแรกที่ลูกพูดแบบนี้เป็นวันพิเศษทั้งของลูกและของคุณพ่อคุณแม่ แต่ก็มีคำถามตามมามากมาย ควรถอนเมื่อไร เจ็บไหม ฟันใหม่โผล่ขึ้นมาด้านหลังก่อนแบบนี้ปกติหรือเปล่า บทความนี้รวบรวมสิ่งที่ควรรู้เมื่อฟันน้ำนมเริ่มหลุด

ฟันน้ำนมหลุดเพราะอะไร และหลุดตามลำดับไหน

ใต้ฟันน้ำนมในเหงือก มีฟันแท้กำลังเติบโตรออยู่ เมื่อฟันแท้ค่อย ๆ ขึ้นมา รากของฟันน้ำนมจะค่อย ๆ ละลาย หายไป รากที่สั้นลงทำให้ฟันโยก และเมื่อรากละลายเกือบหมด แรงเพียงนิดเดียวก็ทำให้ฟันหลุดออกมา ส่วนใหญ่จึง หลุดโดยไม่ค่อยเจ็บ และมีเลือดออกเพียงเล็กน้อย

โดยทั่วไป ราว 6–7 ขวบ ฟันหน้าล่าง 2 ซี่ จะโยกและหลุดเป็นคู่แรก จากนั้นมักตามด้วยฟันหน้าบน แล้วจึงเป็นฟันหน้าซี่ข้าง ช่วงเวลาที่เริ่มต่างกันไปในเด็กแต่ละคน ถ้าเร็วหรือช้ากว่าเพื่อนเล็กน้อยก็มักไม่เป็นไร หลังฟันหลุด ตรงนั้นอาจว่างอยู่สักพักก็เป็นเรื่องปกติ ถ้าฟันหลุดไปแล้วครบ 6 เดือนยังไม่เห็นฟันใหม่ จึงค่อยให้ทันตแพทย์ตรวจ

คุณพ่อคุณแม่หลายคนตกใจเมื่อเห็นฟันแท้ที่ขึ้นใหม่ ฟันแท้จะดู เหลืองกว่า ฟันน้ำนม และขอบฟันหน้า เป็นหยัก ๆ เหมือนฟันเลื่อย ทั้งสองอย่างเป็นเรื่องปกติ แค่ดูเด่นเพราะอยู่ข้างฟันน้ำนมที่ขาวกว่า ฟันหน้าที่ขึ้นใหม่อาจดูใหญ่และไม่เข้ากับใบหน้าอยู่พักหนึ่ง แต่เมื่อใบหน้าและขากรรไกรเติบโต ก็จะดูกลมกลืนขึ้นเอง

ฟันแท้โผล่ขึ้นมาด้านหลังฟันน้ำนมก่อนก็พบได้บ่อย เพราะดูเป็นฟันสองแถวคล้ายฟันฉลาม จึงเรียกกันว่า "ฟันฉลาม" มักเห็นที่ฟันหน้าล่าง ถ้าฟันน้ำนมกำลังโยกอยู่ ก็รอได้เลย เมื่อฟันน้ำนมหลุด ลิ้นจะดันฟันใหม่ไปข้างหน้าจนเข้าที่เอง

อย่าฝืนดึงออก ช่วยลูกแบบนี้

1. ให้ลูกโยกฟันที่โยกอยู่เบา ๆ ด้วย ลิ้นหรือนิ้วที่สะอาด ให้ล้างมือก่อนทุกครั้ง
2. อย่าเอาเชือกผูกดึง หรือฝืนดึงออก ถ้ารากยังเหลืออยู่ จะเจ็บและเลือดออกมากกว่า
3. แปรงรอบ ๆ ฟันที่โยกเบา ๆ ตามปกติ ถ้าไม่แปรงเพราะกลัวเจ็บ เหงือกจะบวมได้ง่าย
4. ถ้าลูกเคี้ยวข้างที่ฟันโยกลำบาก ให้กินอาหารนิ่ม ๆ หรือเคี้ยวอีกข้าง
5. หลังฟันหลุด ให้ลูกกัดผ้าก๊อซสะอาด กดเบา ๆ ไว้สักสองสามนาที เพื่อห้ามเลือด
6. จดลำดับและวันที่ฟันหลุดไว้ จะช่วยให้ตรวจได้ง่ายในครั้งหน้าว่าฟันแท้ขึ้นดีไหม

วันที่ฟันหลุด ลองฉลองให้ลูกด้วย พูดว่า "ฟันน้ำนมหลบให้ฟันพี่ใหญ่ขึ้นมาแล้วนะ" ลูกที่เคยกลัวก็จะเริ่มตั้งตารอซี่ถัดไป ความผิดพลาดที่พบบ่อยคือคุณพ่อคุณแม่อยากช่วยให้หลุดเร็ว ๆ เลยลงมือดึงเอง ระยะเวลาที่ฟันโยกต่างกันไปในเด็กแต่ละคน ให้รอจนหลุดเองดีที่สุด

เย็นวันที่ฟันหลุด ก็แปรงฟันตามปกติ เลี่ยงไม่ให้แปรงโดนแผลแรง ๆ และแปรงฟันซี่อื่นให้สะอาด ฟันข้าง ๆ ช่องว่างมักมีเศษอาหารติดง่าย จึงควรใส่ใจเป็นพิเศษ

คำถามที่พบบ่อย

เมื่อไรควรพบทันตแพทย์

• ฟันแท้ขึ้นเต็มซี่แล้ว แต่ฟันน้ำนมด้านหน้ายังไม่โยกเลย
• ฟันน้ำนมหลุดไปแล้ว 6 เดือน แต่ยังไม่เห็นฟันแท้
• ฟันโยกจนลูกกินอาหารลำบาก
• กดด้วยผ้าก๊อซแล้วเลือดยังไม่หยุด
• เหงือกรอบฟันที่โยกบวมและลูกบ่นเจ็บ

ข้อมูลในบทความนี้มีไว้เพื่อการให้ความรู้ทั่วไป และไม่สามารถใช้แทนการรักษาโดยทันตแพทย์ได้ โปรดปรึกษาทันตแพทย์เกี่ยวกับอาการของลูก

← บทความทั้งหมด