Yirmi yaş dişleri ne zaman değerlendirilir? Ergenlik ortası ve sonundaki kontroller ve çekim kararı

Yirmi yaş dişleri genellikle 17-21 yaş arasında çıkar. Gerekirse ergenliğin ortası ve sonundaki kontrolde röntgenle önceden bakılır. Hepsi çekilmeli mi, ne zaman hemen gitmeli?

"Yirmi yaş dişleri mutlaka çekilmeli mi?", "Daha çıkmadı, şimdiden röntgen mi çekiliyor?" Lise çağında çocuğu olan ebeveynlerin sık sorduğu sorular bunlar. Yirmi yaş dişlerinin nasıl geliştiğini, ne zaman kontrol edildiğini ve çekim kararının neye göre verildiğini adım adım anlattık.

Yirmi yaş dişleri görünmeyen yerde büyür

Yirmi yaş dişleri, azı dişlerinin en arkasında en son çıkan dişlerdir. Asıl adları üçüncü büyük azı dişleridir. Altta ve üstte iki yanın en ucunda oluşurlar ama sayıları kişiden kişiye değişir; hiç olmayabilirler de.

Yirmi yaş dişleri genellikle 17 ile 21 yaş arasında ağızda görünür; ama bazıları hiç tam çıkmaz, kemiğin ya da diş etinin içinde gömülü kalır. Yine de bundan çok önce çene kemiğinin içinde gelişmeye başladıkları için dışarıdan görünmeseler de röntgende şekilleri ve konumları görülebilir. Bu yüzden ergenliğin ortası ile sonundaki kontrollerde diş hekimi muayene edip gelişime baktıktan sonra gerekli görürse panoramik röntgenle (tüm çeneyi tek bir görüntüde gösteren röntgen) ya da benzer bir görüntüyle değerlendirilirler. Röntgen yalnızca yaşa bakılarak çekilmez. Görüntüde üç şeye bakılır.

• Sayı: Kaç tane gelişiyor
• Yön: Düz mü yükseliyor, yoksa eğik yatıyor ya da gömülü mü
• Öndeki azı dişiyle ilişkisi: Hemen önündeki azı dişine baskı yapıyor mu

Yirmi yaş dişi düz çıkıyor, alt ve üst dişler iyi kapanıyor ve fırça ulaşabiliyorsa diğer dişler gibi izlenebilir. Buna karşılık yer yetmediği için eğik gömülü kalırsa ya da yalnızca bir kısmı diş etinden çıkarsa sorun yaratmaya daha yatkındır. Yarısı diş etiyle örtülü kısmın altına yemek ve bakteri girer, diş eti şişer; temizlemek zor olduğu için yirmi yaş dişinde ya da öndeki azı dişinde çürük de oluşabilir.

Kontrollerde şunlara dikkat edin

Yirmi yaş dişlerinde temel kural önceden bakmak ve her diş için ayrı karar vermektir. Yirmi yaş dişi olması hepsinin çekileceği anlamına gelmez.

1. Düzenli kontrolde diş hekimine "Yirmi yaş dişlerini ne zaman değerlendirmek iyi olur?" diye sorun.
2. Röntgen çekildiyse her yirmi yaş dişinin durumunu, izlenip izlenmeyeceğini ya da çekilip çekilmeyeceğini tek tek açıklamasını isteyin.
3. Düz çıkıyor ve temizlenebiliyorsa izlenir.
4. İzlemeye karar verildiyse her düzenli kontrolde yeniden bakılır. Yirmi yaş dişlerinin konumu 20'li yaşların başına kadar değişebilir; sonrasında da değişiklik olabilir.
5. Yirmi yaş dişi çıkmaya başladıysa çocuğunuza fırçayı ağzın en arkasına kadar uzatarak fırçalamayı gösterin. Ağzı çok fazla açmamak fırçanın arkaya daha kolay girmesini sağlar.

Şu durumlarda çekim konuşulur.

• Eğik gömülüyse ve öndeki azı dişine baskı yapıyorsa
• Çevresindeki diş eti tekrar tekrar şişip ağrıyorsa
• Yirmi yaş dişinde çürük oluştuysa

Çekim gerekiyorsa kökler tamamen gelişmeden yapmak çoğu zaman iyileşmeyi hızlandırır. Ama zamanlama kişiden kişiye değiştiği için bireysel karar gerekir. Sınav dönemi ya da spor sezonu gibi aile takvimini de konuşmak zamanı belirlemeye yardımcı olur.

Ebeveynlerin sık yaptığı bir hata "Ağrımıyor, demek ki sorun yok" diyerek diş hekiminin önerdiği röntgeni ertelemektir. Gömülü yirmi yaş dişi hiç ağrı yapmadan öndeki azı dişini etkileyebilir. Öte yandan yalnızca göründüğü için hepsini aceleyle çektirmek de şart değildir. En iyisi röntgeni ve ağzın durumunu birlikte değerlendirerek karar vermektir.

Çocuğunuza da doğrudan anlatın. Yakında diş hekimine kendi başına gidecek yaşta; kendi yirmi yaş dişlerinin durumunu bilirse ileride bir belirti çıktığında bunu daha çabuk fark eder.

Sık sorulan sorular

Bu durumlarda beklemeden diş hekimine gidin

• Ağzın en arkasındaki diş eti şişip ağrıyorsa
• Ağzını açmakta zorlanıyorsa
• Yutkunurken boğaz tarafında ağrı oluyorsa
• Yirmi yaş dişinin çevresindeki diş eti tekrar tekrar şişiyorsa
• Yirmi yaş dişine ya da öndeki azı dişine sık sık yemek takılıyor ve koku oluyorsa

Bu yazıdaki bilgiler genel eğitim amaçlıdır ve profesyonel diş tedavisinin yerini tutmaz. Çocuğunuzun durumu hakkında bir diş hekimine danışın.

← Tüm yazılar