Diş Takvimi Blogu
Süt azı dişi erken kaybedildiyse: yer tutucuyla kalıcı dişin yerini koruyun
Süt azı dişi çürük yüzünden erken çekilirse yan dişler eğilip kalıcı dişin yeri daralabilir. Yer tutucunun ne zaman gerektiğini ve onunla nasıl yaşanacağını anlattık.
Bir bakışta
- Süt azı dişleri 9 ile 12 yaşa kadar küçük azılara yer tutar
- Erken mi kaybedildi? Yer tutucuyu hemen sorun
- Yer tutucu varken yapışkan şekerleme ve buz çiğnemek yok
"Nasılsa düşecek bir süt dişi, çektirsek olmaz mı?" sorusu sık sorulur. Ama süt azı dişleri yalnızca çiğneme dişi değildir; kalıcı dişin çıkacağı yeri tutma görevi de vardır. Süt azı dişi erken kaybedildiğinde yerin neden korunması gerektiğini ve diş hekimine neleri sormanız gerektiğini derledik.
Süt azı dişleri yer bekçisidir
Süt azı dişleri, 9-12 yaş civarında altlarında büyüyen kalıcı dişlerle (küçük azı dişleri) yer değiştirene kadar ağızda yer tutar. Kalıcı diş, süt azı dişinin hemen altında büyür ve zamanı gelince o yere doğru çıkar.
Ama süt azı dişi çürük yüzünden erken çekilir ya da erken düşerse sorun çıkabilir. Dişler boş bir yer oluştuğunda o tarafa doğru yavaş yavaş eğilme ya da kayma eğilimindedir. İki yandaki dişler boşluğa eğildikçe yer daralır ve ileride kalıcı diş çıkarken yeterli yer kalmaz. O zaman kalıcı diş yanlış yönde çıkabilir ya da zamanında çıkamayabilir.
Bunu önleyen şey yer tutucudur. Boşluğun iki yanındaki dişler eğilmesin diye o alanı sabit tutan küçük bir apareydir. Arkadaşınız gelene kadar yanınızdaki sandalyeye çantanızı koyup yer tutmaya benzer. Ama erken çekilen her dişte aparey gerekmez. Hangi dişin kaybedildiğine, çocuğunuzun yaşına ve alttaki kalıcı dişin ne kadar ilerlediğine bağlıdır. Bu yüzden diş hekimi kalıcı dişin durumunu röntgenle kontrol edip karar verir.
Kendiliğinden sallanıp düşen bir süt dişi, kalıcı dişin çıkma zamanının geldiğini gösterir; bu yüzden genellikle yer tutucu gerekmez.
Önce tedavi, çekim en son
Yeri korumanın en iyi yolu süt azı dişini sonuna kadar kullanmaktır. Süt azı dişinde çürük oluştuysa çekmeden önce tedavi edip korumak gelir. "Yakında düşecek" diye tedaviyi ertelerseniz çürük derinleşir ve sonunda dişin erken çekilmesi gerekebilir.
Diş zaten erken çekildiyse şöyle yapın:
- Dişin çekildiği anda yer tutucuya gerek olup olmadığını diş hekimine sorun.
- Gerekiyorsa fazla gecikmeden apareyi taktırın. Beklerken yandaki dişler kayabilir.
- Aparey takıldıktan sonra da düzenli kontrolleri atlamayın. Kontrollerde kalıcı dişin ne kadar ilerlediğine bakılır.
Apareyle yaşarken işinize yarayacak ipuçları:
- Apareyin çevresine kolayca yiyecek takılır; o bölgeyi daha özenle fırçalayın.
- Yapışkan şekerlemelerden, karamelden ve buz çiğnemekten kaçının. Aparey yerinden çıkabilir ya da bükülebilir.
- Çocuğunuza apareyi diliyle ya da parmağıyla sürekli kurcalamamasını anlatın.
- Fırçalamaya göz atarken ağzına bakın ve apareyin yerinde sağlam durup durmadığını kontrol edin.
Aparey olan tarafta fırçayı küçük hareketlerle oynatarak aparey ile diş arasını, aparey ile diş eti arasını sırayla temizleyin. Çocuğunuz tek başına fırçalama yaşında olsa bile apareyin çevresi kolay atlanır; ara sıra son kontrolü siz yapın.
Yer tutucu, kalıcı diş çıkınca çıkarılır. Ne zaman çıkarılacağına düzenli kontrollerde kalıcı dişin ilerleyişine bakılarak karar verilir; kontrolleri mutlaka sürdürün.
Sık sorulan sorular
Nasılsa düşecek bir süt azı dişini tedavi ettirmek gerekir mi?
Süt azı dişleri 9-12 yaşa kadar hem çiğnemeyi hem de kalıcı dişin yerini üstlenir. Çürük bırakılırsa ağrı yapabilir ya da dişin erken çekilmesi gerekebilir; bu yüzden tedavi edip korumak önce gelir. Tedavi yöntemi çürüğün durumuna göre değişir, diş hekiminizle konuşun.
Diş çekildi ama yer tutucu hakkında bir şey duymadık.
Bir sonraki randevuda ya da hemen telefonla apareye gerek olup olmadığını sorun. Kaybedilen dişin yerine, yaşa ve kalıcı dişin gelişimine göre gerekmeyebilir de; diş hekiminin değerlendirmesini dinlemek iyi olur.
Aparey ne kadar süre takılı kalır?
Alttan kalıcı diş çıkana kadar takılı kalır. Zamanlama çocuktan çocuğa değiştiği için düzenli kontrollerde kalıcı dişin çıktığı görülünce çıkarılır.
Aparey acıtır ya da rahatsız eder mi?
İlk birkaç gün diline takılabilir ya da garip gelebilir ama genellikle çabuk alışılır. Diş etine batıyorsa ya da ağrı sürüyorsa diş hekiminize söyleyin.
Bu durumlarda diş hekimine gidin
- Yer tutucu gevşediyse ya da düştüyse (hemen gidin)
- Süt azı dişinde çürük görünüyorsa ya da çocuğunuz o taraftan çiğnemekten kaçınıyorsa
- Süt dişi düştükten sonra kalıcı dişin çıkması uzun sürüyorsa
- Boşluğun yanındaki dişler eğiliyor gibi görünüyorsa
- Apareyin çevresindeki diş eti şişmişse ya da ağrıyorsa
Doğru zamanda alın
Diş Takvimi uygulamasına çocuğunuzun doğum tarihini (veya tahmini doğum tarihini) girin; bu yazılar gerektiği zaman hatırlatma olarak size ulaşsın. Ücretsiz, üyelik gerekmez.
Kaynaklar
Bu yazıdaki bilgiler genel eğitim amaçlıdır ve profesyonel diş tedavisinin yerini tutmaz. Çocuğunuzun durumu hakkında bir diş hekimine danışın.