Yeni azı dişlerinde beyaz ya da sarı lekeler: MIH (molar-insizör hipomineralizasyonu)
Yeni çıkan 6 yaş dişinde ya da ön dişte kenarı belirgin bir leke varsa ve diş hassassa MIH olabilir. Neden fırçalama hatası olmadığını ve evde bakımı anlattık.
Bir bakışta
- Kenarları belirgin beyaz, sarı ya da kahverengi lekelere bakın
- Yetersiz fırçalamadan kaynaklanmaz
- Lekeli dişler 3 ila 6 ayda bir kontrolle daha iyi korunur
Yeni çıkmış bir azı dişinde beyaz ya da sarımsı bir leke görünce "Çürük mü başladı?", "Fırçalamayı yanlış mı yaptırdık?" diye hemen endişelenirsiniz. Bu lekeler MIH denen bir durum olabilir. Ne olduğunu, neden sizin suçunuz olmadığını ve evde dişleri nasıl koruyabileceğinizi derledik.
MIH nasıl bir durum
MIH (molar-insizör hipomineralizasyonu), 6 yaş civarında çıkan ilk kalıcı azı dişlerinin ve ön dişlerin dış yüzeyinin, yani minenin normalden yumuşak oluştuğu bir durumdur. Dişler, ağza çıkmadan önce diş etinin içinde uzun süre boyunca oluşur. Bu oluşum sırasında mine yeterince sertleşememiştir. Bu yüzden lekeler diş çıktığı andan itibaren zaten vardır. Yaklaşık her on çocuktan birinde görülecek kadar nadir olmayan bir durumdur.
Görünümü şöyledir:
- Beyaz, sarı ya da kahverengi lekeler olur.
- Leke ile sağlıklı kısım arasındaki sınır belirgindir.
- Yalnızca bir azı dişinde ya da birkaçında olabilir. Şiddeti de dişten dişe değişir.
Zayıf oluşmuş mine birkaç güçlüğe yol açar. Soğuk suya ya da soğuk havaya kolayca hassasiyet verir, çiğneme yüzeyi kolayca kırılır ve çürük oluşursa hızla ilerler. Bu yüzden ne kadar erken fark edilirse bakımı o kadar kolay olur.
Burada mutlaka hatırlamanız gereken bir nokta var: MIH yanlış fırçalamadan kaynaklanmaz. Diş çıkmadan önce belirlenmiş bir durumdur; kendinizi suçlamanıza gerek yok. Ama diş zayıf olduğu için çıktıktan sonraki bakım daha da önem kazanır.
Leke fark ettiyseniz şöyle yapın
Önce fotoğrafını çekin. En arkadaki azı dişleri kolay görünmez; aydınlık bir yerde çocuğunuzun ağzını iyice açmasını isteyip çekin. Yeni çıkan azı ya da ön dişin rengi düzensizse bu fotoğrafı diş hekimine göstermek görüşmeyi kolaylaştırır. Bir süre sonra yeniden çekerseniz değişimi karşılaştırmak da kolaylaşır.
Hassasiyeti olan çocuk için fırçalama ipuçları:
- Yumuşak kıllı bir diş fırçasına geçin.
- Fırçalama suyu soğuk değil, ılık olsun.
- Florürlü diş macunuyla günde 2 kez fırçalayın. Hassas tarafı bastırmadan, yavaşça fırçalayın.
- Çocuğunuzun yalnızca o dişten kaçıp kaçmadığını, fırçalamayı tamamlarken siz kontrol edin.
Çocuğun "sızlıyor" diyerek o tarafı fırçalamaktan kaçınması çok yaygındır. Ama fırçalanmazsa plak birikir ve zayıf minede çürük daha hızlı oluşur. İşin özü, hassasiyet olsa da fırçalamayı atlamamaktır.
Yediklerine ve içtiklerine de göz atın. Tatlı yiyecekler çürüğe, asitli içecekler ise minenin aşınmasına katkıda bulunur. Atıştırma sayısını azaltın, günlük içecek olarak su verin.
Diş hekimi önerirse florür vernik (dişe sürülen florür), fissür örtücü (çiğneme yüzeyindeki olukları kapatan uygulama) ya da hassas dişler için diş macunu eklenir. Hangi yöntemin kullanılacağı dişin durumuna göre değişir; diş hekiminizle birlikte karar verin.
Sık sorulan sorular
Beyaz leke çürük mü demek?
Her zaman değil. MIH lekeleri diş çıktığından beri vardır ve çürükten farklı bir nedene dayanır. Ama gözle ayırt etmek zordur ve ikisi bir arada da olabilir; fotoğraf çekip diş hekiminde kontrol ettirin.
Lekeyi beyazlatıp yok edebilir miyiz?
Mine zayıf oluştuğu için fırçalamayla silinmez. Sert ovalamak zayıf bölgeye zarar bile verebilir. Ön dişteki leke sizi rahatsız ediyorsa dişin durumuna uygun yöntemi diş hekiminizle konuşun.
Diğer dişler de böyle olur mu?
MIH çoğunlukla 6 yaş dişlerinde ve ön dişlerde görülür. Lekesi olan bir çocukta diğer dişlere de bakmak iyi olur; kontrolde diş hekimine tüm dişleri inceletin.
Ne sıklıkla kontrole gitmeliyiz?
Lekeli dişler için kontrolleri daha sık, 3-6 ayda bir yaptırmak iyi olur. Böylece kırılma ya da çürük oluşmadan küçük değişiklikler yakalanabilir.
Bu durumlarda hemen diş hekimine gidin
- Azı dişinin çiğneme yüzeyi kırıldıysa ya da parça koptuysa
- Soğuk suya karşı hassasiyet çocuğunuzu çok zorluyorsa
- Çocuğunuz bir taraftan çiğnemekten kaçınıyorsa
- Leke koyu kahverengiye dönüyorsa ya da çukur gibi görünüyorsa
- Yeni çıkan azı ya da ön dişin rengi düzensiz ama henüz diş hekimine göstermediyseniz
Doğru zamanda alın
Diş Takvimi uygulamasına çocuğunuzun doğum tarihini (veya tahmini doğum tarihini) girin; bu yazılar gerektiği zaman hatırlatma olarak size ulaşsın. Ücretsiz, üyelik gerekmez.
Kaynaklar
Bu yazıdaki bilgiler genel eğitim amaçlıdır ve profesyonel diş tedavisinin yerini tutmaz. Çocuğunuzun durumu hakkında bir diş hekimine danışın.