ฟันเขี้ยวขึ้นแล้ว ถึงเวลาตรวจฟัน: ช่วงที่ฟันเขี้ยวขึ้น และเริ่มตรวจฟันตามกำหนด

ฟันเขี้ยวมักขึ้นช่วง 16-23 เดือน มาดูเคล็ดลับแปรงฟันเขี้ยว วิธีรับมือเมื่อลูกไม่ยอมแปรงฟัน ทำไมควรเริ่มตรวจฟันตามกำหนดและทาฟลูออไรด์ และในการตรวจทำอะไรบ้าง

ช่องว่างระหว่างฟันหน้ากับฟันกรามซี่แรก ตอนนี้ฟันเขี้ยวปลายแหลมก็โผล่ขึ้นมาแล้ว เป็นช่วงที่แถวฟันใกล้จะเป็นรูปเป็นร่าง และยังเป็นเวลาที่ดีในการเริ่มตรวจฟันตามกำหนด บทความนี้รวบรวมวิธีดูแลฟันเขี้ยว และสิ่งที่ทำในการตรวจฟัน

ช่องระหว่างฟันหน้ากับฟันกรามกำลังถูกเติมเต็ม

ฟันเขี้ยวน้ำนมมักขึ้นช่วงอายุ 16-23 เดือน ฟันเขี้ยวจะขึ้นเติมช่องว่างที่เกิดจากฟันกรามซี่แรกขึ้นก่อน และฟันเขี้ยวบนมักขึ้นก่อนเล็กน้อย เมื่อฟันเขี้ยวขึ้นแล้ว แถวฟันก็จะเรียงต่อกันตั้งแต่ฟันหน้าไปจนถึงฟันกราม

ลำดับหรือช่วงเวลาที่ฟันขึ้นต่างจากค่าเฉลี่ยราว 6 เดือนก็มักเป็นเรื่องปกติ ฟันเขี้ยวขึ้นก่อนฟันกรามซี่แรก หรือลำดับบนล่างสลับกันก็พบได้บ่อย แต่ถ้าซ้ายขวาต่างกันมาก หรือข้างหนึ่งช้ากว่าผิดสังเกต ให้ถามตอนตรวจฟัน

ตอนฟันเขี้ยวขึ้น เหงือกก็อาจบวมและลูกอาจงอแงได้ การให้ลูกกัดยางกัดที่แช่เย็น หรือใช้นิ้วที่สะอาดกดเหงือกเบา ๆ จะช่วยให้สบายขึ้น

วัยนี้ลูกอยากลองทำอะไรเองมากขึ้น และเริ่มปฏิเสธสิ่งที่ไม่ชอบอย่างชัดเจน นี่จึงเป็นเหตุผลที่ลูกหลายคนต่อต้านการแปรงฟันมากขึ้น ตอนที่ฟันเขี้ยวกำลังขึ้นนี้ จึงเป็นจังหวะดีที่จะปรับวิธีแปรงและนิสัยไปพร้อมกัน

แปรงช้า ๆ ไล่ตามแนวเหงือก แล้วนัดตรวจฟัน

1. คุณพ่อคุณแม่แปรงให้ลูกเองวันละ 2 ครั้ง ด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์เท่าเมล็ดข้าวสาร
2. ฟันเขี้ยวปลายแหลม แปรงจึงลื่นหลุดง่าย จับแปรงให้สั้นลง แล้วแปรงช้า ๆ ไล่ตามแนวเหงือก
3. ด้านหลังฟันเขี้ยวที่ชนกับฟันกรามซี่แรก เป็นจุดที่เศษอาหารติดง่าย ถ้าฟันชิดกัน ให้ใช้ไหมขัดฟัน
4. เมื่อฟันซี่ใหม่ขึ้น ให้บันทึกในแผนภูมิฟันของแอป จะอธิบายได้ง่ายตอนตรวจว่าฟันซี่ไหนขึ้นเมื่อไร
5. นัดตรวจฟันและทาฟลูออไรด์วาร์นิชทุก 6 เดือน

ถ้าลูกไม่ยอมแปรงฟัน ลองแบบนี้ ให้ลูกถือแปรงหนึ่งอันแล้วแปรงฟันให้คุณพ่อคุณแม่ก่อน จากนั้นบอกว่า "ตาพ่อแม่แปรงให้หนูบ้างนะ" แล้วสลับกัน ให้ลูกเลือกสีแปรงเองก็ช่วยได้ ถ้าลูกดิ้นเยอะ ให้ผู้ใหญ่สองคนนั่งหันหน้าชนเข่ากัน คนหนึ่งจับมือลูกไว้ อีกคนแปรง จะเสร็จได้ในเวลาสั้น ๆ

แปรงเสร็จแล้วชมลูกเสมอ วันนี้แปรงได้ไม่ทั่วก็ไม่ได้แปลว่าล้มเหลว เมื่อทำในเวลาเดิมทุกวันสะสมไปเรื่อย ๆ การต่อต้านก็จะค่อย ๆ ลดลง

การตรวจฟันไม่ได้ดูแค่ฟันผุ แต่ยังดูวิธีแปรงฟัน นิสัยการกิน และการใช้จุกนมหลอกหรือขวดนมไปด้วย เป็นโอกาสดีที่จะได้เรียนวิธีแปรงที่เหมาะกับฟันของลูกโดยตรง หลายประเทศยังมีโครงการตรวจสุขภาพช่องปากเด็กเล็กของภาครัฐในช่วงวัยนี้ด้วย จึงควรดูว่าในพื้นที่ที่อยู่มีบริการอะไรบ้าง

เวลาไปตรวจ ให้เตรียมแผนภูมิฟันในแอป แปรงสีฟันและยาสีฟันที่ใช้ประจำ และโน้ตคำถามที่สงสัยไปด้วย ถ้ายังให้นมมื้อดึก ใช้ขวดนม หรือจุกนมหลอกอยู่ ก็บอกตามตรง ไม่ใช่เรื่องที่จะถูกตำหนิ แต่เป็นข้อมูลเพื่อร่วมกันหาวิธีค่อย ๆ ลดที่เหมาะกับลูก

คำถามที่พบบ่อย

เมื่อไรไม่ควรเลื่อน ให้พาไปหาหมอฟัน

• เมื่อยังไม่เคยไปหาหมอฟันเลยสักครั้ง
• เมื่อเห็นจุดขาวหรือคราบสีน้ำตาลบนฟัน
• เมื่อลูกต่อต้านการแปรงฟันอย่างหนักจนแทบแปรงไม่ได้
• เมื่อฟันเขี้ยวขึ้นข้างเดียว แต่อีกข้างไม่ขึ้นมานาน
• เมื่อลูกเจ็บเวลากิน หรือฟันได้รับบาดเจ็บ

ข้อมูลในบทความนี้มีไว้เพื่อการให้ความรู้ทั่วไป และไม่สามารถใช้แทนการรักษาโดยทันตแพทย์ได้ โปรดปรึกษาทันตแพทย์เกี่ยวกับอาการของลูก

← บทความทั้งหมด